Diğer Kategoriler ve Tasavvuf Forumundan Tefekkür, KOKU ALMA TEKNOLOJİSİ Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Tefekkür, KOKU ALMA TEKNOLOJİSİ

    Reklam




    Duyu organlarinizin, çevrenizde gelisen tehlikelere karsi her an sizleri uyardigini hiç düsündünüz mü? Söz gelimi, caddede karsidan karsiya geçerken size dogru hizla yaklasan bir aracin korna sesini duyarsiniz; bakislarinizi hemen sesin geldigi yöne çevirir ve hangi tarafa gitmeniz gerektigine karar verirsiniz; böylece belki de ölümle sonuçlanabilecek bir kazadan kurtulursunuz. Ancak bazi tehlikeler vardir ki bu iki duyunun kapsami disinda kalir. Iste böyle durumlarda koku duyusu devreye girer ve uyaricilik görevini basariyla üstlenir. Herhangi bir isle mesgulken, evde meydana gelebilecek muhtemel kazalari düsünün. Örnegin, mutfaktaki bir gaz kaçagini sadece koku alma duyumuz sayesinde hissedebiliriz. Ya da görüntü alanimizin disindaki bir yangini haber veren ilk isaret dumanin kokusudur. Koku duyusu zayif ya da tamamen kaybolmus olan kisiler böyle durumlara karsi savunmasizdirlar.
    Sözü edilen tehlikelere önlem olarak bazi elektronik cihazlar gelistirilmistir. Bunlarin tasariminda, insan burnunun koku alma niteligi örnek alinmistir. Mesela, bu dogrultuda üretilen gaz veya yangin detektörleri burnun çok kaba birer taklidinden ibarettirler.
    YANGIN DETEKTÖRÜ
    Bilindigi gibi, yangin detektörleri dumani tespit eder ve çikardiklari sesle insanlari uyarirlar. Iyonlasma ilkesine göre çalisan modeli inceleyelim.Bu cihazlarda, iyonlarla yani elektrik yüklü parçaciklarla dolu özel bir algilama bölümü bulunur. Cihaza temiz hava girdigi sürece bu parçaciklarin neden oldugu elektrik akimi sabit kalir. Dumanin girmesi durumunda ise iyonlar etkisiz hale gelir ve elektrik akimi azalir; bunu takiben cihaz alarm sesi vermeye baslar.

    Resimde yangin detektörünün oldukça karmasik yapisi görülmektedir. Koku alici hücrelerdeki sistem ise, yangin detektöründen çok daha komplekstir.

    Söz konusu elektronik cihazdaki özel bölüm, insan burnundaki koku alici hücrelere benzetilebilir. Karmasik islemler sonucunda alici hücredeki elektrik yükünün degistiginden ve böylece belirli bir mesajin açiga çiktigindan önceki bölümlerde bahsetmistik. Iste detektördeki algilama mekanizmasi da koku alici hücrelerdeki sistemin oldukça ilkel bir modelidir. Bununla birlikte su gerçegi de özellikle vurgulamak yerinde olacaktir. Bir yangin detektörü ile insan burnu arasindaki ayrilik, uzay mekigi ile kagni arasindaki teknolojik farkliliktan daha büyüktür.
    "ELEKTRONIK BURUN"
    Elektronik burunda kullanilan bazi sensörler. Bu sensörler, koku alma sistemindeki reseptörlerden ilham alinarak tasarlanmistir; bununla birlikte insan burnundaki reseptörlerle kiyaslanmayacak kadar ilkeldirler.

    Elektronik burnun çalisma sistemi.

    Insandaki koku alma sistemi, on binden fazla kokuyu rahatlikla ayirt edebilmeyi mümkün kilmaktadir. Belli bir kimya egitimi almis uzmanlar bir parfümdeki yüze yakin kokunun kaynagini teshis edebilirler.Iste insan burnundaki bu üstün yaratilis, birçok bilim adamini benzer cihazlar tasarlamaya tesvik etmektedir. Dünyanin degisik arastirma gelistirme merkezlerinde, insandaki harika koku alma sisteminin kopyalari üretilmeye çalisilmaktadir. Burun örnek alinarak gelistirilen bu modellere "elektronik burun" adi verilmektedir.
    Insan burnundaki proteinlerden olusan reseptörlerin yerine, elektronik benzerlerinde, bir dizi kimyasal alici kullanilir.Bu alicilarin her biri degisik kokulari algilayacak sekilde dizayn edilir; seçicilik kapasiteleri arttikça üretimleri zorlasir ve fiyatlari yükselir. Sensörlerin çevreden topladiklari sinyaller, elektronik sistemler yoluyla ikili kodlara dönüstürülür ve bir bilgisayara gönderilir. Elektronik sistemler, koku alma duyusunda görevli sinir hücrelerinin, bilgisayar da insan beyninin bir taklidi olarak düsünülebilir. Bilgisayar, kendisine gelen bilgileri degerlendirmek için programlanir ve bu sayede aldigi ikili kodlamadan olusan sinyalleri yorumlar.
    Bu yöntemle gelistirilen elektronik burunlar, basta gida, parfüm, tip ve kimya sanayi olmak üzere degisik sektörlerde kullanilmaktadir. Üniversiteler ve uluslararasi kuruluslar söz konusu projelere büyük destek vermektedir. Buna ragmen, Warwick Üniversitesi'nden Julian Gardner'in belirttigi gibi, elektronik burun teknolojisi henüz baslangiç safhasindadir.
    INSAN BURNU ILE ELEKTRONIK BURUN ARASINDA BIR KIYASLAMA
    Öncelikle belirtmek gerekir ki, bilim adamlari burundaki kokuya duyarli hücrelerin algilama kapasitesinin bir esi olmadigini ifade etmektedirler. Dahasi, insan burnunun tamamiyla yerini alacak bir elektronik cihazin gelistirilmesinin imkansizligi da bazi arastirmacilar tarafindan dile getirilmektedir. Elektronik sensör teknolojisi uzmanlarindan E. J. Staples de bu gerçegi açikça söyleyen uzmanlardan birisidir.Diger bir bilim adami, Profesör James Harper "Elektronik burun insanlardakinin yerini alacak bir sey degil, bir tamamlayicidir" diyerek, elektronik burnun sadece yardimci olabilecegine dikkat çekmektedir.Bu durum söyle de ifade edilebilir: Bir fotograf makinasi veya kamera gözün yerini dolduramaz; yalnizca destek olabilir. Elektronik benzerinin insan burnu ile iliskisi de iste ayni bu sekildedir.
    NASA'da görevli koku uzmani George Aldrich, New Scientist dergisinin 23 Haziran 2001 tarihli sayisinda, insan burnunun yerine geçecek hiçbir sey olmadigini ifade etmektedir. Aldrich koku testlerinde NASA'nin neden elektronik cihazlari kullanmadigi sorusuna da söyle cevap vermektedir:
    "Kanaatimce onlar (elektronik burunlar) insan burnunun sinirlarina bile yaklasamiyorlar. Insan burnundan daha iyi hiçbir sey yoktur."1
    Bu gerçekleri kisa bir süreligine bir kenara koyarak, iki burun modeli arasinda bir karsilastirma yapalim. Böyle bir kiyas, insan burnunun ne derece üstün bir tasarima sahip oldugunu bir kere daha gözler önüne serecektir:
    1) Elektronik burunlar insandaki gibi binlerce kokuyu degil, sadece sinirli sayida kokuyu algilayabilmektedir.
    2)Bilgisayar destekli elektronik burunlar, insan burnu ve beynine kiyasla oldukça büyüktür; yogun bir kontrol ve bakim altinda çalisan hassas cihazlardir. Dahasi sensörlerin kisa ömürlü olmasi önemli bir problem olmaktadir. Buna karsin sahip oldugumuz koku alma sistemi, bir hayat boyu sürdürdügü görevinde herhangi bir bakima dahi gerek duymaz.
    3) Sadece tek bir elektronik burnun maliyeti 100.000 Amerikan dolarina (yaklasik 140 milyar TL) kadar yükselebilmektedir.
    4) Insanlardaki koku alma islemi bir saniyeden çok daha kisa sürede olup biter. Elektronik benzerinde ise analiz süresi saniyeler hatta dakikalar alir.
    5) Sensörlerin ayarlanmasi ve bagli olduklari bilgisayarin programlanmasi oldukça önemlidir. Yapilan arastirmalar göstermistir ki yüksek oranlarda su, alkol, karbondioksit ve asetik asit cihazin duyarliligini bozabilmektedir. Ayrica elektronik burnun, koku uzmanlari tarafindan son derece hassas biçimde programlanmasi da gerekmektedir. Aksi takdirde bazi kokular cihazin yanlis veya kararsiz sonuçlar vermesine neden olmaktadir.
    6) Unutmamalidir ki; sensörler ve bilgisayardan olusan bir sistem mantikli bir muhakeme mekanizmasindan da yoksundur. Oysa bu, insanlarin daha küçük yaslardan itibaren yapabildigi bir islemdir. Örnegin, bir bebek dogar dogmaz koku alma duyusunu kullanarak annesini taniyabilir; dogduktan iki gün sonra kokulari ayirt edebilir.
    7) Kisacasi, günümüzün ileri teknolojik kosullarina ragmen insan burnunun algilama kapasitesine denk bir elektronik cihaz üretilememistir. Bu durum, sahip oldugumuz koku alma sistemindeki tasarimin ne kadar hayranlik verici oldugunu gösterir. Elektronik burunlar üzerinde çalisan uzmanlar diger insanlardan daha çok bu gerçegin farkindadirlar.

    Kullanilan tüm teknolojiye ragmen, elektronik burun, insan burnundan çok daha ilkeldir.

    Insandaki koku alma sistemi, ilk insanin yaratilisindan bu yana mükemmel olarak isler durumdadir. Bahsettigimiz o denli kompleks bir yapidir ki, koku alicilarin çalisma mekanizmasinin detaylari ve beyindeki algilama sistemi büyük ölçüde anlasilamamistir. Hatta koku alma sistemi hakkinda bildiklerimiz görme, isitme ve dokunma duyulari üzerine bilinenlerden daha azdir. Böyle bir durumda, insan burnunun yerini alacak bir elektronik sistemin hayal olmaktan öteye geçmeyecegi açiktir.
    Görünen odur ki; önümüzdeki senelerde daha gelismis elektronik burunlar üretilecektir. Ancak bu durum su apaçik gerçegi hiçbir zaman degistirmeyecektir: Bir elektronik burun tesadüfen olamaz; belirli bir plan, program ve tasarim ürünüdür. Ayni sekilde elektronik benzerlerinden çok daha üstün olan insan burnu ve koku alma sistemi de kendiliginden veya tesadüfen meydana gelmemistir; sonsuz sefkat ve merhamet sahibi olan Allah'in üstün yaratisinin delillerindendir ve tüm canlilarin hizmetine verilmesi çok büyük bir nimettir.
    Sonuç olarak sunu söyleyebiliriz: Insan vücudunu ve koku alma sistemini tanimaya yönelik yapilacak her yeni bilimsel gelisme, inatla evrimi savunmaya devam edenleri bir kere daha hüsrana ugratacak; ayni zamanda da Allah'in sinirsiz ilmini ve aklini tefekkür etmemize yardimci olacaktir. Bu tefekkürler, akil sahibi olan iman edenlerin Allah'a olan yakinliklarini artirir, Allah'in gücünü daha iyi takdir etmelerini saglar ve Allah korkularinin artmasina vesile olur. Iman sahiplerinin Allah'in ayetleri karsisindaki tavirlari Kuran'da söyle bildirilmistir:
    Süphesiz göklerin ve yerin yaratilisinda, gece ile gündüzün art arda gelisinde temiz akil sahipleri için gerçekten ayetler vardir. Onlar, ayakta iken, otururken, yan yatarken Allah'i zikrederler ve göklerin ve yerin yaratilisi konusunda düsünürler. (Ve derler ki "Rabbimiz, sen bunu bosuna yaratmadin. Sen pek yücesin, bizi atesin azabindan koru." (Al-i Imran Suresi, 190-191)


    h.yahya


    Paylaş
    Tefekkür, KOKU ALMA TEKNOLOJİSİ Mumine Forum

koku alma cihazı