Makale ve Şiirler ve Sohbetler ve Vaaz Konuları Forumundan Sohbetler ve Vaaz Konuları: İbadetin Anlamı Ve İzleri Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Sohbetler ve Vaaz Konuları: İbadetin Anlamı Ve İzleri

    Reklam




    İBADETİN ANLAMI VE İZLERİI- KONUNUN PLANI
    A- İBADET KAVRAMI
    1- İbadet Sadece Allah’a Olur
    2- Kur’an’da İbadet Kavramı
    B- İMAN, İBADET VE İHLAS İLİŞKİSİ
    C- NAMAZ İBADETİN ZİRVESİDİR
    D- İBADETİN FERD VE CEMİYETE ETKİSİ
    E- İBADET İMAN İLİŞKİSİ


    I- KONUNUN AÇILIMI VE İŞLENİŞİ

    İbadet (yani ubudiyyet) ferdin Yüce Allah’ kulluk etmesi anlamındadır Ubudiyyet de aynı anlamdadır Yani kul ile ibadet etmek arasında sıkı bir bağ bulunmaktadır Dünya hayatına ancak ve ancak Yüce Allah’a kulluk yapmak için gönderilmiş olan insanlar[1] kulluk yapmak suretiyle Allah’a kurbiyyetin zirvesine ulaşırlar Zira Yüce Allah’ karşı kulluk imandan sonra hareketlerle, tavırlar ve davranışlarla ortaya konulur Bu kullukla Yüce Allah’ olan şükran borcumuzu ödemeye gayret etmiş, bağlılık ve sevgimizi göstermiş oluruz

    Hiç şüphesiz kulluk ancak Allah (cc)’a olur
    Her gün namazlarımızda okuduğumuz Fatiha suresindeki (Allah’ım!) Yalnız sana ibadet ederiz ve yalnız Senden yardım dileriz Ayeti ibadetin merkezinin sadece Yüce Allah olması gerektiğini

    Kur’an-ı Kerim’de ibadet kelimesi genellikle ubudiyyet, boyun eğit itaat etmek, Yüce Allah’ı Rab olarak tanımak anlamlarına gelir[2]
    Kur’an-ı Kerim’deki diğer bazı kavramlar da ibadet anlamında kullanılmıştır Hudu’ (boyun eğmek) Tezellül (Kulun aczini bilip itiraf etmesi), itaat, zikir[3] inabe[4], tesbih[5] nüsuk[6] Dua[7] gibi kelimeler kulluk anl----- yakın anlamlar taşırlar

    III KONUNUN ÖZET SUNUMU

    Çok iyi bilinen ve ihsan hadisi diye anılan rivayet, bizlere bir müminin kulluğu nasıl anlaması gerektiğini açıkça belirtiyor Bu hadiste Hz Ömer (ra) şöyle anlatıyor: Biz Hz Peygamber (sav)’in yanındayken hiçbirimizin tanımadığı ama uzaktan gelen bir insandaki görüntüyü de vermeyen beyaz elbiseler içinde, simsiyah saçlı bir adam geliverdi Adam Hz Peygamber (sav)’in yanına yaklaşıp dizlerini Peygamberimizin dizine dayadı Sonra şöyle sordu: “Ey Muhammed! İman nedir? Resulüllah (sav) şöyle buyurdu: “Allah’a, Meleklerine, Kitaplarına, peygamberlerine, Ahiret Gününe, Kadere Hayır ve Şerrin Allah’tan geldiğine iman etmendir
    (Bu cevap üzerine) adam İslâm nedir diye sordu Hz Peygamber 8sav) şöyle buyurdu: “Allah’tan başka ilah olmadığına, Hz Muhammed (sav)’in Allah’ın kulu ve Resulü olduğuna iman etmek, namaz kılmak, zekat vermek, hacc yapmak ve Ramazan orucunu tutmaktır”
    (Bunun üzerine) adam şu soruyu sordu: Peki ihsan nedir? Peygamberimiz (sav) şöyle cevap buyurdu: “Allah’a O’nu görüyormuşçasına ibadet etmendir Sen O’nu göremezsen de O seni görüyor”[8] Hz Ömer hadisin sonunda soru soran bu zatın Cebrail olduğunu söyler Bu hadise dikkat ettiğimizde İslami hayatın üç kategoriden geçtiğini görürsünüz Sağlam, şeksiz ve şüphesiz bir iman; bu imanın amele dönüşümü olan ibadet ve ibadette ihlası yakalamak

    İbadetin içinde en dikkat çekici olan namazın gayesi insanı her türlü fenalık, kötülük, hayasızlık, ahlaksızlık ve şerden uzak tutmaktır Bu neticeleri sağlamayan namaz Kur’anın öngördüğü namaz değildir Hakkıyla eda edilen bir namaz kişiyi tertemiz yapar Kalbini her türlü kötülükten pak, arı ve nezih hale getirir Ruh aleminde güzellikler meydana getirir Rabbıyla arasında yıkılmaz bir bağ oluşturur Salihlerin, takva sahibi insanların namazları böyleydi Onlar namaza başlamadan evvel beyinleriyle, ruh ve bedenleriyle tertemiz hale geliyor ve namaza odaklanıyorlardı Namaz esnasında da mâsivadan (Allah’tan gayrisinden) uzaklaşıyorlardı
    Kişi namaz kıldıktan hemen sonra şerre bulaşıyorsa, harama dalıyorsa, ahlaksızlığın pençesine düşüyorsa o kıldığına namaz demek mümkün olabilir mi?
    Hz Ali (ra) hakkında şöyle anlatılır: “Namaz vakti gelince yüzünün rengi değişir, vücudu titrerdi Sebebini sorana şöyle demişti “Yer ve göğün kaldıramadığı, dağların taşımaktan aciz kaldığı bir emaneti eda etme zamanı gelmiştir Onu kusursuz olarak yapabilecek miyim, yapamayacak mıyım bilemiyorum[9]
    Hz Aişe (ra) Peygamberimizin namazını anlatırken O’nun iç alemine şöyle dikkat çekerdi Resulüllah (sav) bizimle konuşur, biz de onunla konuşurduk Ama namaz vakti gelince sanki bizi tanımıyor gibi bir hale gelir, bütün varlığıyla Allah’a yönelirdi[10]
    İbadetlerden sadece namazı mercek altına aldık Oruç, zekat, hac, sadaka gibi mali ve bedeni ibadetlerin yanı başında; iyilik, merhamet, rahmet, hoşgörü, öğüt, düşküne yardımcı olmak, sıkıntıdakinin problemini gidermek, takvada yarışmak, iyilikte yardımlaşmak gibi manevi ve ruhi ibadetleri de ihmal etmememiz gerekir

    IV- KONUYLA İLGİLİ BAZI AYETLER :


    قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِرَبِّ الْعَالَمِينَ

    “Ey Muhammed! De ki: “Şüphesiz benim namazım da, diğer ibadetlerim de, yaşamam da, ölümüm de âlemlerin Rabbi Allah içindir”[11]

    Konuyla ilgili olarak ayrıca şu ayetlere bakılabilir:
    Zariyat, 51/56
    Fatiha 1/5
    Nisa, 4/48
    Müminun 23/45; Şuara 42/22
    Bakara, 2/195
    Zümer, 39/17
    Feth, 48/9
    En’am, 6/162
    Hacc, 22/77; Meryem, 19/48
    Ankebut 29/45
    Haşr, 59/9


    V- KONU İŞLENİRKEN BAŞVURULACAK BAZI HADİSLER:

    Cibril veya ihsan hadisi olarak bilinen aşağıdaki hadis, bizlere iman, ibadet ve ihsan ilişkisinde geniş bir açılım sağlamaktadır



    حَدَّثَنِى أبى عُمَرُ بنُ الخطابِ رضى اللّه عنه قال: بَيْنَمَا نَحْنُ جُلوسٌ عِنْدَ رسُولِ اللّهِ #
    إذْ طَلَعَ عَلينَا رجلٌ شَديدُ بيَاضِ الثِيابِ شَديدُ سوادِ الشّعرِ يُرَى عليهِ أثرُ السفرِ، وَ يعرفُهُ مِنَّا أحَدٌ حتى جلَسَ إلى النبىِّ # فأسندَ ركبَتَيْهِ إلى رُكْبَتَيْهِ، ووَضَعَ كَفّيْهِ عَلى فَخِذَيْهِ وَقالَ: يامحمّدُ أخْبِرْنِى عنِ اسْمِ فقال: ا“سْمُ أنْ تَشْهَدَ أن َ إلَهَ إّ اللّهُ، وأنّ محمّداً عَبْدُهُ ورسُولهُ، وتقِيمَ الصّةَ، وتُؤتِى الزّكَاةَ، وَتَصُومَ رَمَضَانَ، وَتَحُجَّ البَيْتَ إنِ اسْتَطَعْتَ إليهِ سَبِيً قال: صَدقتَ فَعَجِبْنَا لَه يَسأَلهُ ويُصَدِّقُهُ قال: فأخْبِرْنِى عنِ




    ﻹايمَانِ قال: أنْ تُؤْمِنَ بِاللّهِ وَمََئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلهِ وَاليَوْمِ اﻹخِرِ، وَتُؤمنَ بالْقَدَرِ خيْرِهِ وَشَرِّه قال: صدقتَ قال: فأخْبِرْنِى عَنِ ا“حْسانِ قال: أنْ تَعْبُدَ اللّهَ كَأنّكَ تَراَهُ، فإن لمْ تَكُنْ تَراهُ فإنّهُ يَراكَ قال: فَأخْبِرْنِى عنِ السّاعةِ قال: ما الْمَسْؤُلُ عَنْهَا بأعْلَمَ منَ السائلِ قال: فأخْبِرْنِى عَن أمَاراتِهَا؟ قال: أن تَلِدَ ا‘مّةُ رَبّتهَا، وأنْ تَرَى الحُفَاةَ العُراةَ العالَةَ »وليسَ عندَ مسلم العالَةََ« رعاء الشّاءِ يتطاوَلُونَ في البنيَانِ قال: ثم انطلقَ فَلَبِثْتُ ملِيّاً هذا لفظ مسلمٍ، وعندهم: فَلَبِثْتُ ثثاً ثم قال: يا عُمَرُ أتَدْرِى مَنِ السّائلُ؟ قُلتُ: اللّهُ ورَسُولُهُ أعْلمُ قال: فَإنّّهُ جِبْريلُ عليهِ السّمِ أتاكمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينكُمْ؛


    Sonra Abdullah dedi ki: Babam Ömer İbnu'l-Hattâb (radıyallahu anh) bana şunu anlattı: "Ben Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'in yanında oturuyordum Derken elbisesi bembeyaz, saçları simsiyah bir adam yanımıza çıkageldi Üzerinde, yolculuğa delalet eder hiçbir belirti yoktu Üstelik içimizden kimse onu tanımıyordu da Gelip Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'in önüne oturup dizlerini dizlerine dayadı Ellerini bacaklarının üstüne hürmetle koyduktan sonra sormaya başladı: Ey Muhammed! Bana İslâm hakkında bilgi ver! Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) açıkladı: "İslâm, Allah'tan başka ilâh olmadığına, Muhammed'in O'nun kulu ve elçisi olduğuna şehâdet etmen, namaz kılman, zekât vermen, Ramazan orucu tutman, gücün yettiği takdirde Beytullah'a haccetmendir" Yabancı:"- Doğru söyledin" diye tasdîk etti Biz hem sorup hem de söyleneni tasdik etmesine hayret ettikSonra tekrar sordu: "Bana iman hakkında bilgi ver?"

    Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) açıkladı: "Allah'a, meleklerine, kitablarına, peygamberlerine, âhiret gününe inanmandır Kadere yani hayır ve şerrin Allah'tan olduğuna da inanmandır" Yabancı yine: "Doğru söyledin!" diye tasdik etti? Sonra tekrar sordu: "Bana ihsan hakkında bilgi ver?"Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) açıkladı: "İhsan Allah'ı sanki gözlerinle görüyormuşsun gibi Allah'a ibadet etmendir Sen O'nu görmesen de O seni görüyor"Adam tekrar sordu: "Bana kıyamet(in ne zaman kopacağı) hakkında bilgi ver?"Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) bu sefer: "Kıyamet hakkında kendisinden sorulan, sorandan daha fazla birşey bilmiyor!" karşılığını verdiYabancı: "Öyleyse kıyametin alâmetinden haber ver!" dedi Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) şu açıklamayı yaptı:"Köle kadınların efendilerini doğurmaları, yalın ayak, üstü çıplak, fakir -Müslim'in rivayetinde fakir kelimesi yoktur- davar çobanlarının yüksek binalar yapmada yarıştıklarını görmendir"Bu söz üzerine yabancı çıktı gitti Ben epeyce bir müddet kaldım -Bu ifade Müslim'deki rivayete uygundur Diğer kitaplarda "Ben üç gece sonra Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm)'la karşılaştım" şeklindedir- Hz Peygamber (aleyhissalâtu vesselâm) Ey Ömer, sual soran bu zatın kim olduğunu biliyor musun? dedi Ben: "Allah ve Resûlü daha iyi bilir"deyince şu açıklamayı yaptı: "Bu, Cebrail aleyhisselâmdı Size dininizi öğretmeye geldi"[12]
    ______________
    İbadette esas olan dengeyi korumak, farzların dışında vasat yolu takip etmektir


    وعن جابر بن سَمُرة رَضِىَ اللّهُ عَنْهُ قال:كَانَتْ ﺼﻶَةُ رَسُولِ اللّهِ # قَصْداً، وَخُطْبَتُهُ قَصْداً»القصد« العدل والسواء


    Câbir İbnu Semüre (radıyallâhu anh) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm)'ın namazı orta (ne uzun ne de kısa) idi, hutbesi de öyle idi"[13]
    _________________
    İbadetlerde cemaat şuurunu yakalamak, gerek cemaat ve gerekse ferdi bazda uygulandığında takva ölçüsünü şaşmamak hedef olmalıdır Hadislerde cemaate teşvik vardır


    وعن ابن عُمَرَ رَضِيَ اللّهُ عَنْهما قال: ]قَالَ رَسُولُ اللّهِ #: صََةُ الْجَمَاعَةِ أفْضَلُ مِنْ صََةِ الْفَذِّ بِسَبْعٍ وَعِشْرينَ دَرَجَةً، وَرُوِيَ بِخَمْسٍ وَعِشْرِينَ
    İbnu Ömer (radıyallahu anhümâ) anlatıyor: "Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki:"Cemaatle kılınan namaz münferid kılınan namazdan yirmi yedi derece üstündür" -"Yirmi beş derece" diye de rivayet edildi-"[14] (Konuyla ilgili diğer hadisler için bak)[15]

    VI- YARARLANILABİLECEK BAZI KAYNAKLAR :
    Diyanet İslam Ansiklopedisi, İbadet md 19, 233-252 Ayhan, Halis, Din Eğitimi ve Öğretimi: İman, İbadet, (Ank 1985) 165-175; Mevdudi, (Ter Osman CİLACI – İsmail KAYA,) Kur’an’a Göre Dört Terim, 95-108; İbn Kayyım, Medaricü’s-Salihin, (Kahire) 1, 90-167; Gazali, İhya, 1, 118; Şentürk, Habil, Hazreti Peygamberin İbadet Hayatı, (İst 1984), 25-35; Şatıbi, el-Muvafakat (İz Yay); Hamidullah, Prof Dr Muhammed; İslam’a Giriş, (TDV 1996); İlmihal (İSAM) II; Kandehlevi, Huccetüllahi’l-Baliğa, (Kahire) 1, 153-158; Beşer, Dr Faruk, İslamda Sosyal Güvenlik (DİB Yay 1987); Uludağ, Süleyman, İslam’da Emir ve Yasakların Hikmeti; Muhasibi, el-Akl ve Fehmü’l-Kur’an (İşaret, 2003) 334; Nedvi, Abdulbari, Tasavvuf ve Hayat (TDV Yay 1998) 214, 249


    Doç Dr Nihat HATİPOĞLU
    Din İşleri Yüksek Kurulu Uzmanı

    [1] Zariyat, 51/56

    [2] Müminun 23/45; Şuara 42/22

    [3] Bakara, 2/195

    [4] Zümer, 39/17

    [5] Feth, 48/9

    [6] En’am, 6/162

    [7] Hacc, 22/77; Meryem, 19/48

    [8] Buhari, İman, 37; Müslim, İman, 1, 5; Ebu Davud, Sünnet, 16; Tirmizi, İman 5, 6; İbn Mace, Mukaddime 9

    [9] Kandehlevi, Müslüman Şahsiyeti, 303

    [10] Kandehlevi, age, 303

    [11] En’am 6/162

    [12] Müslim, İman 1, (8) 1, 37; Nesâî, İman 6, (Hd 4988); Ebu Dâvud, Sünnet 17, (Hd4695) 5, 69-70

    [13] Müslim, Cuma 41, (Hd 863); 1, 590; Ebû Dâvud, Salât 223, (1101); Nesâî, Cuma 35, (3, 110)

    [14] Buharî, Ezan 30-31 (1, 158-159); Müslim, Mesacid 249, 1, 450-451; Muvatta, Cemâ'a 1 (1, 129); Nesâî, İmamet 42, (2, 103)

    [15] Buhari, İman, 37; Müslim, İman, 1, 5; Ebu Davud, Sünnet, 16; Tirmizi, İman 5, 6; İbn Mace, Mukaddime 9
    Buhari, Mevakit, 6; Müslim, Mesacid, 51
    Buhari, Ezan, 18; Edeb, 27; Ahad, 1 Darimi, Salat, 42; Ahmed, Müsned, V, 3
    Kandehlevi, Müslüman Şahsiyeti, 303
    Kandehlevi, age, 303
    Buhari, Ezan, 30; Müslim, Mesacid, 42
    Buhari, İman, 37; Zekat, 1; Edeb, 10; Müslim, İman, 5, 13-15; Nesai, İman, 6; Salat, 1; İbn Mace, Fiten, 12; Zühd, 35 (Not : Bu bölümdeki hadisler Concordance kaynaklarına göre gösterilmiştir)



    Paylaş
    Sohbetler ve Vaaz Konuları: İbadetin Anlamı Ve İzleri Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Bütün ibadetleri emir olduğu için ve cenneti kazanmak için yaparız. Fakat ibadetler bu amaçların çok ötesinde belki binlerce anlamı ve faydası bulunmaktadır. Allah elbette insanlar için en iyisini düşünmüştür.



ibadet ile ilgili sohbet,  vaaz konuları kısa,  ibadetle ilgili sohbet,  ibadetle ilgili vaazlar,  ibadetle ilgili sohbetler,  ibadet ile ilgili vaaz,  kısa vaaz konuları