Soru ve Cevaplarla İslam ve Oruç Soruları Forumundan Hilali gözetlemeden hesapla Ramazan orucuna veya bayrama başlamak câiz midir? Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Hilali gözetlemeden hesapla Ramazan orucuna veya bayrama başlamak câiz midir?

    Reklam




    Hilâli gözetlemeden hesapla Ramazan orucuna veya bayrama başlamak câiz midir?


    Cevap;

    İslâm hukukunda mukaddes günler, dolayısıyla oruç, hac ve kurban, hicrî takvime göre, yani ayın hareketleri esas alınmak suretiyle taayyün eder. Hicrî yıl on iki aydır. Her ayın başlaması hilâlin görülmesiyle başlar. Yani Ramazan ve Zilhicce aylarının da başlaması ancak rü’yet ile olur. Ulemânın ekseriyeti “Hilâli görünce oruç tutun, hilâli görünce iftar edin” hadîsini nazara alarak “bu hususta hesaba itibar edilmez” demişlerdir. Hesap ile ancak hilâlin görülebileceği tarih tesbit edilebilir. Hilâli gören iki kişi hâkim huzurunda şâhidlik edince bu hüküm ilan edilir ve herkesi bağlar. Şer’î hâkim olmayan yerlerde, herkes kendi gördüğü ile amel eder. Ancak hilâlin çıplak gözle görülebilmesi ise, bir takım fizikî şartlara bağlıdır. Evvelemirde hilâlin ne zaman ve nereden görülebileceğini iyi bilmek lâzımdır. Ufku açık olmayan (tepeler, yüksek binalar bulunan veya seması bulutlarla kaplı) şehirlerde, hava kirliliği, rutubet ve şehir ışıkları da eklenince rü’yet mümkün olamaz. Bu gibi hallerde, ulemâdan hilâlin görülebileceği zamanı tesbit eden hesaba itibar edilebileceğine kâil olan, Hanefîlerden Muhammed İbn Mukâtil er-Râzî (242/856) ve Rey kâdısı Abdülcebbar (415/1025) ile Şâfi’îlerden Sübkî (756/1355) gibi zâtların kavilleriyle amel etmek zarureti hâsıl olmuştur. Bunlar: “hilâlin görülebileceği zamanı hesab eden kimse (tecrübeli bir muvakkit), buna göre oruca başlayabilir” demektedir. Hacc ve kurban da böyledir. Ancak bunlarda ihtilaf-ı metâliye itibar edilir; yani her beldeye göre ayrı ayrı hilalin görülmesi muteberdir. Halbuki dünyanın bir yerinde hilâl görüldüğünde, başka yerlerde de Ramazan ayı başlar. Hanefî âlimi Şürnblâlî’nin (1069/1658) Vehbâniyye şerhinde de bu yolda bilgiler bulunmaktadır. Zaruret ve ihtiyaç halinde zayıf kavillerle de amel edilir. Üstelik bu, hilâlin doğmasını değil de, görülmesini esas alan hadîsin maksadını gerçekleştirmeye de elverişli bir hükümdür. (İbn Âbidîn).
    Türkiye’de ve dünyanın hemen her yerinde bir zamandan beri bu kavle uygun olarak kamerî aylar rasathâne tarafından bir cedvel hâlinde tayin edilmektedir. Fıkıh kitaplarındaki bilgilerden anlaşılıyor ki: Bir şehirde, Ramazan orucuna, hilâli görmeden başlayıp, yirmidokuzuncu gecesi bayram hilâli görülürse, Şaban ayı rü’yet ile başlamış ise, bayramdan sonra bir gün kazâ edilir. Rü’yet ile başlamamış ise, iki gün kazâ tutulur. Hapiste veya esîr bulunan kimse, Ramazan ayının girdiği hususunda şüpheye düşerek (meselâ takvime bakarak) bir ay oruç tutsa, bu oruç tuttuğu günler, rüyet ile başlayan Ramazan ayına tekâbül ediyorsa orucu sahihtir. Böyle bir kimse, Ramazandan bir gün evvel veya Ramazanın ikinci günü yahud tam Ramazan başında oruca başlamış olabilir. Birinci halde, Ramazandan birgün evvel oruç tutmuş ve Ramazanın son günü bayram yapmıştır. İkinci halde, Ramazanın birinci günü oruç tutmamış, son günü de bayramda tutmuştur. Her iki halde de, Ramazanın yirmisekiz gününde oruç tuttuğu için, bayramdan sonra iki gün kazâ orucu tutması gerekir. Üçüncü halde, oruç tuttuğu bir ayın ilk ve son günlerinin Ramazana tesadüf ettiği şüphelidir. Ramazan olduğu şüpheli günlerdeki oruç sahih olmadığı için, yine iki gün kazâ eder. (Fetâvâ-yı Hindiyye; Ni’met-i İslâm, Kitâbü’s-Savm.) Bundan anlaşılıyor ki, Ramazan orucuna, gökte hilâli görmekle değil de, önceden hazırlanmış takvimlere göre başlayanların, bayramdan sonra iki gün kazâ niyetiyle oruc tutmaları icab eder.


    Prof.Dr.Ekrem Buğra Ekinci



    Paylaş
    Hilali gözetlemeden hesapla Ramazan orucuna veya bayrama başlamak câiz midir? Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Hilalin görünmesi ile mübarek günlerin başladığı haberi bildirilir. Mübarek günler değişmez bellidir. Bu nedenle başka bir güne almak gibi bir düşünce söz konusu olamaz. Bunları dikkate alarak hilal takip edilir ve ramazan ve bayram günleri beklenir.