Mumine.com ve Misafir Soru - Cevapları Forumundan aile ve okul arasındaki bağ Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1
    Kayıtsız Üye

    Reklam

    aile ve okul arasındaki bağ

    Reklam




    okuldaki birlikeliklerinde aile gibi olması aile kavramının sadece anne babadan ibaret olmaması


    Paylaş
    aile ve okul arasındaki bağ Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    bir sosyal kurum olarak okul



    Okul ve aile

    çocukların ve gençlerin sosyalleşmesinde en etkili iki kurum, okul ve ailedir Ailede okul gibi kurumlaşmış sosyal bir sosyal sistemdir Bu iki kurum, çocukların kognitif*, ve sınırsız olan kurumlardır Eğitim-öğretimde önemli olan zekâ ve yeteneklerin geliştirilmesinde, ailedeki sosyalleşme şartları, anne-babanın çocuk yetiştirme stilleri; ailenin, içinde bulunduğu sosyal sınıfı veya tabakayı çocukların yetiştirilmesinde ve eğitiminde bazen hissettirip genellikle hiç hissettirmemeleri ("yemeyip yediren, giymeyip giydiren anne-babalar örneği"), bu kurumun okuldan daha etkili bir eğitim-öğretim kurumu olmasına neden olmaktadır çocukların yetiştirilmesinde ve eğitim-öğretiminde okul-aile bağlantısı ve etkileşimi çok çok önce başlamaktadır

    Ailedeki sosyalleşme şartlarının, çocukların daha sonraki okul hayatlarını ve başarılarını nasıl etkilediğini gösteren yüzlerce Eğitim Sosyolojisi araştırması bulunmaktadır Öte yandan okul hayatı içinde de çocukların sosyal hayatlarının yarı zamanlarını okulda, yarı zamanlarını aile içinde geçirmeleri, okul-aile arasındaki karşılıklı interaksiyonu zorunlu kılmış ve bir çok araştırma, ailedeki sosyalleşme ile okuldaki sosyalleşme arasına sınırlar konulamayacağını, bunların bir arada ele alınıp değerlendirilmesinin daha doğru olacağı sonucuna varmıştır

    Ama buna rağmen Eğitim Sosyolojisindeki araştırmalarda ailedeki ve okuldaki sosyalleşme farkları ortaya konmuş, hattâ bu sosyalleşme farklılıkları yüzünden, çocukların aileden okula geçerken, gençlerin de okuldan meslek hayatına geçerken okul şoku veya pratik şoku diye adlandırılan önemli davranış sarsıntıları geçirdikleri tespit edilerek çözüm yolları aranmaya başlanmıştır Bu, farklı sosyalleştirme şartlarının egemen olduğu toplumlar arasındaki geçiş problemleri; kişilerin sosyalleşmesine, kognitif ve motivasyonel gelişimlerine, kendilerinden beklenen davranışları benimseyerek yapmalarına, sosyal rol ilişkilerine ve yorumlarına, toplumsal değerleri benimsemelerine ve politik vaziyetalışlarına önemli ölçüde etki etmektedir Eğer çocukların birincil sosyalleşme yeri olan aile içindeki kognitif gelişmesi ve motivasyonu, ikincil sosyalleşme yeri olan okuldaki ile uyum içinde ise, çocuğun başarılı bir okul hayatı olacak demektir; yok, eğer bu kurumlar arasında uyumsuzluk var ise o zaman da çocuğun okul hayatında başarılı olması güçleşecektir

    Eğitim Sosyolojisinde problemin çözümünü kolaylaştırmak için aile ve okul sistemleri mukayese edilmekte, her iki sistemin içinde bulunduğu sosyal yapı şartları araştırılmakta ve karşılaştırılmaktadır

    811 Aile ile okul arasındaki yapısal ilişkiler

    Son yıllarda yapılan eğitim bilimsel araştırmalar, çocukların okula ilk başladıkları sırada görülen okul başarısızlıklarının arkasından okul korkusunun önemli bir yer tuttuğuna işaret etmektedir Öte yandan öğrencilerin okulda -tedavi gerektirecek kadar- ağır davranış bozuklukları göstermeleri, hattâ okul problemleri yüzünden giderek artan sayıda öğrencinin intihara teşebbüs etmeleri, okuldaki davranış yönlendirmeleri ve iletişim biçimleri ile ailedekilerin farklılığına; aileden okula geçişin gittikçe artan sayıda çocuk için bir tehdit teşkil ettiğine dikkati çekmiştir KPlake, bu problemlerin nedeni olarak özellikle sanayileşmiş toplumlarda görülen yapısal sosyalleşme çatışmalarına değinmiştir Okul ve aile arasındaki yapı farklılıklarının temelinde de farklı iletişim ve etkileşim yapıları ve farklı değerler yatmaktadır

    Aile ve okul sistemlerinin karşılaştırılmasında pek çok yazarlar, Amerikan sosyologu Talcott Parsons'ın "değişebilir kalıplar" ("pattern variables") kavramını ölçü olarak almakta; farklı davranış, hareket ve değer biçimleri için kullanmaktadırlar Parsons, bazı sosyal kurallar açısından insanların davranış kalıplarına girmelerini analiz etmiş ve bunları beş grupta toplamıştır Bu, okul ve ailedeki yapısal farklılıkların sosyal interaksiyonu nasıl etkilediğini göstermek, her iki sistemdeki değer ve tecrübe farklılıklarını belirtmek için kullanılmıştır Parsons'ın beş alternatif kalıbı şunlardır:

    1 Çabuk uyarılabilirlik ve sakinlik (duygululuk - duygulu güdülenme yokluğu): çabuk uyarılabilirlik kişinin dış ve çevre uyaranlarına karşı açıkça duygusal ve heyecansal tepkiler göstermesi; duygusal yönden hiç disiplin tanımaması demektir Bu, genellikle aileler içinde geçerlidir; okulda ise kişinin içtepilerinin ve heyecansal çıkışlarının kontrol altına alındığı, kişinin disipline edildiği davranış kalıpları egemendir

    2 Kendi başına hareket etme - grup halinde hareket etme (kendine yönelme - topluma yönelme): Kendi başına hareket eden kişi, herhangi bir durumda çevresindeki insanların sosyal değerlerini ve çıkarlarını hiçe sayarak kendi özel çıkarlarına göre hareket eder Grup halinde hareket eden ise, kendisinin dâhil olduğu grubun çıkarlarına riayet eder; eğer grup veya kamu çıkarları kendi çıkarlarına zıt düşüyorsa, kendi çıkarları aleyhinde ve grup çıkarları yanında yer alır

    3 Parçacı - bütüncü (hareket ederken kendi öznel ölçütlerine ağırlık verme evrensel ölçütlere ağırlık verme, "Partikularismus Universalismus"): Parçacı bir kişi kendi kararlarını verirken belirli bir kişi veya objenin hangi özelliklerinin veya davranış biçimlerinin kendisi için şahsen önem taşıdığına dikkat eden özelci bir kişidir Bütüncü kişi ise, kendi kararlarını verirken genel olarak bilinen toplumsal ölçütlere uyar

    4 Uzun vadede geçerli özelliklere önem verme - bir andaki başarıya önem verme (diğer insanları özgül niteliklerine göre değerlendirme - diğer insanları başarı düzeylerine ve durumlarına göre değerlendirme): Bazı kişiler, değerlendirmede bir kişinin gerçek ve mümkün davranışlarından çok onun özelliklerine ağırlık verirler Bazıları ise bir şeyi değerlendirirken onun özelliklerinden çok gerçek ve mümkün davranışlara önem verirler

    5 Dağınıklık - bir alanda yoğunluk kazanma (yaygın ilgi
    - özgün ve yoğun ilgi): Eğer sosyal bir konunun önemi, bir kişi için belirli bir alanda sınırlanamıyorsa dağınıklık, yayılma var demektir Bunun zıddı olarak da, bir sosyal konunun anlamı belirli düşüncelerde, belirli bir alanda sınırlandırılabilir

    Bu sayılanlar, bireylerin sosyalleşmesinde çok önemli olan sosyalleşme amaçlarıdır Bireysel ihtiyaçlarda ve sosyal rollerde bir uyumu, herkes için bağlayıcı ve herkesin benimseyebileceği bir değerler sistemi ve dayanışmayı amaçlaması bakımından da Amerikan toplum yapısını esas almaktadır

    Parsons'a göre, kişilerin yukarıda alternatif çiftleri olarak sunulan davranış kalıplarından hangilerini seçeceği hususunu somut interaksiyon durumları belirler; interaksiyon durumlarını belirleyenler ve yaratanlar da sosyal kurumlardır Gene Parsons'ın fikrine göre, çocuklar aile içinde genellikle çabuk uyarılabilir, kendisini şahsen ilgilendiren hususlara önem verir ve yetiştirilmesi sırasında belirli bir sosyal alanla sınırlanmamış davranış özelliklerine ağırlık verilir çünkü aile içindeki sosyal ilişkiler duygusallık ölçüsündedir; aile bireyleri birbirlerini severler, korurlar, saygı gösterirler; burada kişiler merkezdedir Sosyal kurumlar içinde, sosyal interaksiyonu duygusal temele dayalı kurumların başında aile gelir Bu durum, özellikle modern küçük ailelerde daha karakteristik bir hal almıştır; çünkü aile gittikçe küçülmektedir, buna karşılık gittikçe daha büyük bir coğrafî mekanda yaşamak ve hareket etmek zorundadır Buna göre de, ailedeki rol farklılaşması kalkmakta, sosyal duygusal talepler artmaktadır Sanayileşme öncesi büyük aileler içinde rol farklılaşması oldukça açık ve berrak bir vaziyet almış, herkes bazı alanlarda uzmanlaşmıştı; buna göre de ilişkiler daha rasyonel esaslara göre düzenlenebiliyordu Modern ailedeki duygusal ilişkilerin ağırlığı en başta eş seçiminden başlamaktadır

    Ailedeki sosyal interaksiyonla okuldakinin birbirinden farklı, hattâ bazen da zıt olduklarını, çocuklar okula girer girmez öğrenirler ve bu farklılık çocuk için giderek önem kazanır Okulda herkesin rasyonel olarak belirlenmiş sosyal rollerine göre bazı normatif beklentiler egemendir; duygu ve sevgi iletişimi yerine sözel rasyonel iletişim ve etkileşim vardır Öyle ki, öğrenciler de, öğretmenlerin duygusal davranmamasını, tarafsız olmasını isterler; öğretmen-öğrenci ilişkileri büyük oranda duygu ve heyecanlardan arınmıştır Bu, öğretmen ve öğrenciler için bir problem olur, onların benliklerini zedeler; ama okulda, ailedeki sosyal interaksiyonun aynen sürmesi de o derece sakıncalı ve zararlıdır

    Eğitim biliminde yapılan araştırmalar küçük çocukların; öğretmenlerin güvenilir ilişkiler içinde olmalarına, kendi ruhsal problemlerini anlamalarına ve duygusal sıcaklıklarına daha çok önem verirken; büyük öğrenciler için önemli olanın, öğretmenin bilgi ve sosyal yetenekleri olduğunu ortaya çıkarmıştır

    Okuldaki sosyal interaksiyon, bir çok noktalarda ailedekinden farklıdır Okulda, dersin veya okulun amaçlarıyla bağdaşmayan davranışlar hoş görülmez İlişkiler zaman, mekan ve muhteva olarak sınırlandırılmıştır Öğrenci okulda kendisine yüklenen sosyal role göre davranacaktır; öğretmeni örnek kişi olarak alacak, onu taklit ederken onun şahsiyet özelliklerine, vaziyetalışlarına ve değerler hiyerarşisine dikkat edecektir Okuldaki rasyonel ve değişmez düzene uymak, oldukça yumuşak, anne-babaların şefkati yüzünden sık sık değişen ve hattâ hiç olmayan aile düzeninde yaşamaktan oldukça farklıdır Ailedeki informel sosyal ilişkiler okulda oldukça katı formel ilişkilere dönüşmüştür Formel ilişkiler, herkesin duygusal hayatını kontrol altına almayı gerektirir; herkes okul denen sosyal kurumun herkesçe geçerli kriterlerine göre davranmak zorundadır; okuldaki bu kriterler de başarı prensibine göre organize edilir

    Okulun, kişilerden bağımsız, duygusal ilişkiler olmayan, davranışların başarı prensibine göre formel olarak düzenlendiği interaksiyon sisteminde bütün öğrencilere eşit davranılırÖğrencideki davranış sarsıntılarının temeli olarak, okuldaki sosyal ilişkilerin formelleşmesi kabul edilmektedir; sürekli olarak kurallara uyma mecburiyeti, bireysel istekleri bastırma, heyecanları önleme vs çocukları bunalıma itmektedir çocuğun kendini sınırlandırması, ağır bir sosyal kontrolün altına girmesi, davranışlarını genel ölçülere göre organize etmesi, ferdî farkların görmezlikten gelinmesi, herhangi bir geri kalma durumunda telafi imkânlarının çok fazla olmaması, çocuk için bir çok bireysel ve sosyal problemlerin kaynağı olmaktadır

    812 Ailedeki ve okuldaki iletişim yapıları

    Ailedeki ve okuldaki iletişim kanalları, iletişim biçimleri ve sosyalleşme fonksiyonları oldukça farklıdır Gerçi ailedeki duygusal destekli eğitim stili ile okuldaki kontrollü, sert eğitim stillerini uzlaştırma denemeleri vardır; ama bu iki kurumdaki sosyal ilişkilerin yapısı, kurumların amaçları, özel davranış biçimlerinin oldukça farklı olması, bu alandaki başarıları engellemektedir Eğer özetlemek gerekirse, ailenin sosyalleştirme amaçları şunlardır:

    * çocuğun kendine güvenini geliştirmek;
    * çocuğun ahlâki bilincini (vicdanını) geliştirmek,
    * çocuğun zihnî yeteneklerini ve problem çözme yetisini geliştirmek;
    * çocukta sürekli bir başarı motivasyonunun bulunmasını sağlamak;
    * çocukta empati ve dayanışma duygularını geliştirmek;
    * çocukta, karşılaştığı çatışmaları soğukkanlı olarak
    değerlendirme, verimli ve üretici biçimde çözme yeteneğini geliştirmek

    Çocuk, bu sosyalleşme amaçlarını daha küçük çocukluk döneminde, aile eğitimi içinde gerçekleştirecektir Aile fertlerinin aralarındaki iletişimleri, çocuğa karşı davranışları sosyalleşme amaçlarına ulaşmayı etkileyecektir RDerter, çocuğun gelişimini; algıların, duygu, heyecan ve vaziyetalışların giderek farklılaşması, çevreye karşı giderek daralması ve kanalize olması şeklinde anlamaktadır çocuk büyüdükçe kendi şahsiyetini kazanır ve çevreden farklılaşır; algı ve ilgi alanlarında bir uzmanlaşma ortaya çıkar çocuğun daha sonraki sosyal gelişimi büyük ölüde aileye bağlıdır F Neidhardt, çocuğun sosyalleşmesi için önemli olan aile iletişiminde, bilhassa şunlar üzerinde durmaktadır: aile iletişim sâbittir, kolayca değişmez; çünkü kişiler değişmez Aile iletişiminde duygusal bir sıcaklık ve yoğunluk vardır; bunun olmaması halinde hospitalizm olayları ortaya çıkar Aile iletişiminde yukarıda sayılan özellikler diğer sosyal gruplarda yer almadığı için, ailedeki birincil sosyalleşme daha esaslı ve başarılıdır Ama bu sosyalleşme şartları çocuğun çevresinde hiç yoksa, aile bunu sağlamıyorsa, durum tamamen çocuğun aleyhinde olacaktır Kortu nevrozu olan aileler, paranoid aileler, histerik aileler -bir aile olmalarına rağmen- çocuklar için tamamen ters bir sosyalleşme ortamı yaratırlar Aile içinde anne-babanın otoritesi anne-babanın yumuşaklığı, karşılıklı ihtiyaç ve isteklerini karşılama tarzları da önemlidir

    Okulda, ailedeki hareket yönlendirmelerinin hemen hemen tam zıddı hüküm sürmektedir; çocukların hareketleri -ve esasen hayatın anlamı- belirli alanlarda sınırlanmıştır; çocuk duygusal ve heyecansal durumlarda kendin kontrol etmek, disiplinli olmak zorundadır; kararlarını verirken kendi fikir ve arzularından çok genel ölçülere uymak zorundadır Okuldaki iletişim yapıları da ailedekinden farklıdır Okuldaki iletişim yapısını -esas olarak- okul yönetimi ve yönetmelikler tarafından belirlenmiş rol yapısı tayin eder; iletişim bilhassa derslerde ve daha önceden konulmuş çerçeve şartlar içinde olmaktadır Bir kere öğretmen ile öğrenci arasında simetrik olmayan bir iletişim vardır; öğretmen hem beden hem bilgi hem de yasalar açısından hâkimdir ve iletişim tek taraflı olmaktadır Öğretmen ile öğrenci arasındaki iletişim belli ders konularındadır ve zaman olarak sınırlıdır Ders esnasında, özellikle öğretmenin yüzyüze dersler yaptığı sırada öğrencilerin birbirleriyle iletişim kurmaları hoş karşılanmaz, "dersi bozmak" olarak nitelenir İletişimi, genellikle sözlü ifadeler şeklinde olmaktadır

    Okulda, öğretmen ile öğrenci arasındaki rol dağılımına ve iktidar farklılaşmasına dayalı iletişim yapısına, bir de öğretmen ve öğrencilerin kendi rollerini yorumlama ve uygulayabilme gücünü katmak gerekir

    Aile ve okul arasındaki bu sosyalleşme ve iletişim farklılıkları bazı çatışmaların çıkmasına neden olmaktadır ki, bu çatışmalar henüz çözümlenememiştir İlkokula yeni başlayan bir çocuk çift hayat yaşamaktadır; okulda öğrenci, ailesi içinde çocuk olarak muamele görmekte, öyle davranmaktadır Ailenin çocuktan bekledikleri ile okulun çocuktan bekledikleri farklı şeyler olmakta; okul çocuğun başarısına, zekâsına, kendini bilme, beğenme ve takdir etme duygusuna önem vermektedir Ailedeki (birincil) sosyalleşme ile okuldaki (ikincil) sosyalleşme arasında yapısal çatışmalar bulunmaktadır

    813 Aileden okula geçiş problemi

    Okuldaki davranış ve hareketler, başarılı olmaya yönelmiştir Okul hayatı içerisinde başarılı olma baskısının giderek artması, öğrencilerdeki okul korkusunun ana nedenlerinden biri sayılmaktadır Okul içindeki yükselmelerin (sınıf geçmelerin), okullar arası geçişlerin ve mesleğe girişin okul başarısına göre yapılması, hem öğrencileri hem anne-babaları çocukların okul başarısını yükseltmeye zorlamaktadır

    çocukların, aile ortamından çıkıp okul sistemi içine girince farklı ve zor bir sosyal düzen içinde yaşamak zorunda kalmaları okul korkusu veya daha somut olarak sınav korkusu denilen kavramda kendini göstermektedir SB Sarason ve arkadaşlarının yaptığı bir araştırmaya göre, çocukların sınavlara veya sınavı andıran durumlara "korkmak" şeklinde tepki göstermeleri, aslında, onların evdeki, aileleri içindeki benzer durumlara tepkilerini yansıtmaktadır çocukların sınavlara tepkileri, onların aileleri içinde edindikleri bilinç altı tecrübeleri yansıtır Sınav durumu tamamen okula has bir sosyal durum değildir; başarıların sınanması ve değerlendirilmesi aile içinde de olmaktadır çocuk bu şekilde, aile içinde edindiği tecrübe ve vaziyetalışları okula da taşımaktadır ("uyaranı genelleştirme") Okulda anne-babanın yerine öğretmen geçmektedir Kendine güven duygusu gelişmemiş çocuklar başarısızlıktan korktukları için sınavdan ve okuldan da korkmaktadırlar

    Okul ile aile arasındaki sosyalleştirme çatışmalarından biri olan okul korkusunun temelleri, aslında ailenin içinde atılmaktadır Ailenin çocuğa, başarılı olması için küçük yaşta yaptığı baskılar, onu daha sonraki okul ve meslek hayatında sürekli olarak rahatsız etmektedir

    Aileden okula geçişte güçlük çıkartan diğer faktörler ise, her iki sistemdeki iletişim ve interaksiyon biçimleri, karşılaşılan problemleri çözme farklılıkları, sosyal rol ve rolleri yorumlamadaki anlayış farklılıkları gibi faktörlerdir
    Okuldaki ve ailedeki sosyalleşme olgusunu, daha önce de belirtilen, ailenin içinde bulunduğu sosyal-kültürel ortam ve sosyal tabaka da etkilemektedir



okul ve hayat arasındaki bağlantı,  okuldaki ve ailedeki