Diğer Kategoriler ve Mezhepler Forumundan İslâm Fırkalarını Saymada Esas Alınacak Ana İlkenin Tesbiti Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    İslâm Fırkalarını Saymada Esas Alınacak Ana İlkenin Tesbiti

    Reklam




    İslâm Fırkalarını Saymada Esas Alınacak Ana İlkenin Tesbiti


    Biliniz ki İslam fırkalarının belirlenmesi hakkında âlimlerin birçok metodu vardır Ancak bunlar belli bir asıl veya nassa ya da varlık hakkında bilgi veren temel kurallardan herhangi birine dayalı değildir Müellifler, bu fırkaları tasnif ederken belli bir yöntem üzerinde ittifak etmemişlerdir
    Bilindiği üzere herhangi bir meselede bir görüşle diğerlerinden ayrılan birinin müstakil bir fikir sahibi sayılması söz konusu değildir Aksi takdirde itikadı görüşler, tasnif ve sayıma tâbi tutulamayacak kadar çok olur; meselâ, cevherlerin hükümleriyle ilgili bir meselede farklı bir görüşü olan, müstakil itikadı görüş sahibi sayılır Öyleyse, hakkında ihtilaf edildi*ği zaman bu ihtilafın müstakil bir itikadı görüş, sahibinin de müstakil fikir sahibi sayılacağı meselelere dair bir "ana ilke"nin bulunması gerekir
    Kelamcılardan herhangi biri, böyle bir ilke belirleme yoluna gitme*miştir İslâm fırkalarım, kendi yaklaşımlarına göre tasnif etmiş, çoğunluk*la da daha öncekileri takip etmişlerdir Bu tasnifi yaparken istikrarlı bir yasaya ve kalıcı bir metoda dayanmamışlardır Bunların geneli, fırkalarla ilgili değerlendirmelerinde kolay yolu seçerek dört temel asıldan hareket etmişlerdir Bu dört asıl şunlardır:
    a- Sıfatlar ve sıfatlarda tevhid meselesi Bu aslın alt başlığında yer alan ana konular şunlardır: Ezelî sıfatlar ki bunlar bazı cemaatlar tarafından kabul edilirken bazıları tarafından reddedilmektedir Zât-ı İlahfnin sıfat*larının açıklaması Fiilî sıfatların açıklaması Allah Teâlâ hakkında vacip, caiz ve imkânsız olanların belirlenmesi Bu konularda Eş'ariye, Kerrâmi-ye, Mücessime ve Mu'tezİle arasında farklılıklar söz konusudur
    b- Kader ve kaderde adalet meselesi Bu da birtakım alt meselelere ayrılmaktadır Kaza, kader, cebr, kesb, hayır ve şerri irâde etme, makdur ve malûm gibi Bunlar, bazı ekoller tarafından isbât edilirken bazıları tarafından da nefyedilmektedir Bu mesele hakkında ihtilafa düşenler ise Kaderiye, Neccâriye, Cebriye, Eş'ariye ve Kerrâmiye fırkalarıdır
    c- Va'd, va'îd, İsimler ve hükümler meselesi Bu mesele de şu alt başlık*lara sahiptir: İman, tövbe, va'îd, irca (erteleme), tekfir, tadlîl (saptırma) Bunlar, bazı cemaatlar tarafından isbât edilirken bazıları tarafından da nef-yedilirler Bu konuda ihtilafa düşen fırkalar, Mürcie, Va'îdiyye, Mu'tezİle, Eş'ariye ve Kerrâmiye'dir
    d- Sem', akıl, risâlet ve imamet meselesi Bu mesele ise şu konulara şâmildir: Tahsîn-takbîh (hüsün-kubuh meselesi), salâh-aslah (Allah'ın kul*ları için en uygun olanı yaratma mecburiyeti meselesi), lutf ve peygamber*likte ismet İmametin şartları bazı cemaatlara göre nas ile, bazılarına göre icmâ ile belirlenmiştir İmametin başka bir şahsa geçmesi de bazılarına göre nas yoluyla, bazılarına göre de icmâ yoluyla olur Bu konuda ihtilafa düşen fırkalar Şîa, Hâriciye, Mu'tezİle, Kerrâmiye ve Eş'ariyc'dir
    Bu meselelerden herhangi birinde kendine ait bağımsız bir görüşü olan her İmamın bu görüşü mezhep, bu mezhepte ona tâbi olanlar da bir fırka sayılır Bu temel meseleler dışında, bunların alt başlıklarından herhangi birinde diğerlerinden farklı düşünen âlimin görüşü ise mez*hep sayılmaz Dolayısıyla o görüşte kendisine tâbi olanlar da fırka teşkil etmez Böyle bir âlim, ana meselede uygun düştüğü imamın mezhebi kap*samında sayılır Onun diğer görüşleri de başlı başına bir mezhep sayılma*yan fer'iyâta dahil edilir Bu noktadan bakıldığında mezheplerin sonsuz sayıda olmadığı ortaya çıkar Temel ihtilaflara konu olan ana meseleler belirlendiği için, müslüman fırkaların taksimi de buna göre yapılabilmek*tedir Buna göre çeşitli ortak noktalarına rağmen temel meselelerde farklı düşünen dört kelam mezhebi şunlardır:
    A- Kaderiyye
    B- Sıfatiyye
    C- Haricîler
    D- Şîa
    Bu fırkalar, bazı konularda aynı, bazı konularda farklı görüşlere sahip olmuşlar ve her biri de birçok dallara bölünmüştür Yetmiş üç fırka, işte bu dört ana fırkanın dallarından oluşmaktadır
    Kelam mezhepleriyle ilgili olarak kitap telif eden âlimler, bunların tasnifinde şu iki yolu izlemişlerdir:
    1- Öncelikle ihtilafa konu olan ana meseleler ortaya konulmuş ve bun*lardan her biri hakkında farklı görüşü olan mezhep sahipleri ve bunların fırkaları zikredilmiştir
    2- Mezhep sahipleri ve fırkaları sıralandıktan sonra bunların temel meseleler hakkındaki görüşleri sırayla zikredilmiştir
    Bu eserimizde izlenen usûl ise ikincisidir Çünkü kanaatimize göre, kelam mezheplerinin tasnifi bu şekilde daha sağlıklı ve hesap açısından daha uygun olmaktadır
    Biz de her mezhebi, mezhep sahiplerinin kendi kitaplarında yazdıklarına dayanarak nakledeceğiz Böylelikle hiçbir kelam mezhebine bağlı kalma*yacak, önyargılı davranmayacak, görüşlerini sahih ve fasit, hak veya bâtıl olarak nitelemeyeceğiz Çünkü aklî delillerin kıvnmlarındaki hak ışıkları ve bâtıl esintileri duru zihinlere gizli kalmayacaktır Başarı Allah Teâlâ'dandır
    El-Milel vennihel



    Paylaş
    İslâm Fırkalarını Saymada Esas Alınacak Ana İlkenin Tesbiti Mumine Forum