Müslüman Hanımlar ve Hoca Hanımlar Forumundan ilahiyat fakültelerinde vaizlik Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    ilahiyat fakültelerinde vaizlik

    Reklam




    A.
    VAAZ VEVAİzLİK

    1- İslam Eğitiminde Vaaz'ın Yeri
    Vaaz ve vaaz yoluyla eğitim, İslameğitiminde önemli yere s'ahiptir.
    Buradaki "İslam Eğitimi", Hz Peygamberle başlayıp bilimlerin ve eğitim
    kurumlannın aynşıp branşlaşmalara Radar olan süre için "Genel Eğitim"
    anlamınadır. çünkü o zaman eğitim din eğitiminden il:mrettir, ama bir yönüyle
    de sadece din ile sınırlı değildir; aksinebir insanlık eğitimidir. Eğitimin
    tamamı din merkezlidir. Eğitimin her devirde tamamen böyle olup
    olmadığı, hangi devirlerde hangi aşamalan geçirdiği ise ayn bir ınaştırma
    konusu olacak kadar geniştir. Bunun için biz burada bu konunun aynntılanna
    giremeyeceğiz. Işte din merkezli olan bu insanlık eğitiminde, ya da
    diğer bir deyişle. genel eğitim içerisinde vaazve vaaz yoluyla eğitim gerçekten
    önemli yere sahiptir. Çünkü, bir sonrakialt başlıkta ele alacağınıız
    gibi, "vaaz" kavramı bir eğitim terimi ve eğitim faaliyeti olarak iyiye ve
    , güzele yöneltme, doğruyu gösterme olarak nasihat,. öğüt, .irşad ve tezkir
    kavramlanm ve bu kavramlann ifade ettikleri işlevleri kapsamaktadır. Bu
    ise dinin ve özelolarak İslam'ın temelhedefidir: Allah İslam'ı göndermekle
    temelde bunu murad etmiştir. Zira Allah g~ıiderdiği emir, yasak,
    açıklama ve öğütlerle insanlara öğüt vernıektedir. Ornek olarak vereceğimiz
    şu iki ayet bu konuya ışık tutacaktır. . . .
    "... Hakikaten Allah bununla size ne güzel öğüt (Ya'ızukum) veriyor"
    l.
    "


    "... (Allah) size böyleceöğüt veriyor ki (Ya'ızukum) benimseyip tu-
    ,tasımz"ı. .
    ı.


    4 Nisa 58.
    2. 16 Hah190.
    i

    CEMALTOSUN
    ,


    \
    Bu anlamdaK~r'an'ın kendisi bir vaaz yani, öğüt,irşad, nasihat ve
    hidayet kitabı ve rehberidk Kur'an'da bu hususa işaret eden ayetler vardır:
    , "Bu (Kur'an) insanlar için bir beyan, müttekıler içindebir hidayet
    ve öğüt (mev'ıza) tür"~. '
    Allah Peygamberimize insanlara vaaz; ve nasihatta bulunmasını bildirirken
    bu işe kaynak olarak Kur'an'ı almasını istemiştir. Şu ayet bunu
    gösterir.
    .


    ,
    "Gelecek azabdankorkanlara Kur'an~la öğüt ver (fezekkir bilkUr'
    an'i)"4. .
    Zemahşeri de Nıihı suresinin 125. ayetinde'geçmekte olan ve vaaz etmenin
    temel düstuiunu ortaya koyan "Rabbiiıin yoliınahikmetle.ve güzel
    öğütle. çağır!" ifadesinqeki kastedilenjn Kur'an olarak anlaşılabileceğine
    işaret etmektedir. Yani bu ayeti "onları hikmet ve mavıza-ı hasene olan.
    .kitab ile davet et" şeklinde anlamak mümkündür.
    'Bu ayetler ve yukarıda zikrettiğimiz ayetler göstermektedirki,'
    Kur'an Allah'ındnsanlara bir öğüdüdür; aynı zamanda başta peygamber
    olmak üzere insanlara vaaz ve nasihatta bulunacaklann hareket noktasıdır.
    Bu itibarla, Hz. Peygamberinyapmiş olduğu eğitim, bir anlamda vaaz .
    yoluyla eğitimdir. ' .
    2- Vaaz Kavramı ve İlgili kavramlar


    , .
    a) Vaaz Kavramı
    "Vaaz"'denilince günümvzde,


    camide insanlara öğüt vermek, onlan .J
    Dini-dünyevi konularda bilgil~ndirerek uyarmak, dini bilgiler öğret~ \
    rnek vb. amaçlarla yapılan özel bir hitabet türüakla gelmektedir. Vaaz
    edene de "vaiz" denilir ki, ,aym zamanda din hizmetleri veren bir grup görevIinip.
    ortak adıdır. . , .
    ~ "Vaaz" esasen İslfulı~eğitiminin temel kavramıaiından biridir. Bunun
    için kelime ve kavram olarak ele alınıp incelenmesinde; kendisiyle ilgili
    diğer kavramlarla olan ilgisinin açıklanmasında ve tammlarımn analizinde
    yarar vardır. '
    "Va~" ~apça: bir kelimedir, 'nasihat ve öğüt vermekanlamlarında
    gelmektedir. Islam din eğitimi kavramıolarak, hemen hepsinin muhtevası
    aym olan, çeşitli tanimlan yapılmıştır. Bunlardan birkaçı şöyledir:-
    . 3. 3 Al-i Imran 138.
    4. 50 KM 45~ .
    5. Keşşaf,5=. 2, s. 644. .1
    j


    CEMALTOSUN
    malıdır. Bu itibarla hidayet kavramı vaaz kavramıyla yakından ilgilidir.
    ÇÜnkÜvaiz, vaazıyla mÜsIÜmaiılara doğtuyu göstermek, doğruyu hatırlatmak
    gibi işlevleri yerine getirmek~e ve onları hidayete çağınıiaktadır ..
    Vaaz ile ilgili kavramlar Üz.erinde.daha fazla fi)cir yürütmek elbette
    mÜmkÜndÜr,'Ancak, burada. da bu kadarının yeterli olacağı kanaaatiiıdeyiz.
    B. EGİTİM YÖNTEMLERİ IŞIGINDA VAAZDA YÖNTEM
    . . Vaaz,yoluyla eğitim, şÜphesiz, çok köklÜ bir geleneğe sahiptir. Dola


    i
    yısıyla vaaz konusunda köklÜ bazı yöntemler, ı6ııplar 've uygulamalar
    vardır: Vaaza Allah'a hamd, Hz. Peygambere Sahlt-Ü Selam ile başlamakta,
    konu ile ilgili bir veya birkaç ayet ve hadis. okunduktan sonra~
    konu açılmakta, örnekler (ayet, hadis, kıssa vs) verilmekte ve sonunda
    kısa bir özetten sonra yine kı~a bir dua ile biti~lmektedir. Nitekim'
    Vaaz'm hazırl~şı ve sunuluşu hakkında Diyanet Işleri Başkanlığı'nca
    hazırlanan yönergelerde de bu .hususlara öncelik verilmektedir. Başkanliğın
    bu hususıardaki kurallarını, değerlendirmelerimize esas olması bakı-
    . mından vermekte yarar vardır. . i '
    Vaaz'ın Hazırlanışı:.-.
    ı.


    Müftülükçe görev programında birkonutesbit e~ilmemişse cemaatin
    durumu, kültÜr ve anlayış seviyesi, gÜıiÜn've çevrenin şartları ile ihtiyaçları
    dikkate alınarak bir konu seç,ilir;
    2. Konu ile' ilgili ayetler; hadisler ve diğer muteber kaynaklar tesbit
    edilerek bilgilertoplanır;. '
    3. KonuşmasÜresi dikkate alınarak konunun planıhazırlanır. , . /
    4. Konu, tesbit edilen ayet, hadis ve diğer bilgilerden yararlanılarak
    bu plana göre işlenir. '
    . Vaaz'ın Yapılışı: .
    ı.


    Vaiz, dini kisvesini (temiz ve dÜzgÜnbir sank, cÜbbe) giyerek
    kürsiye çıkar, hamd vesalatüı selam, ile zamanında vaaza başlar,
    . 2. Vaaz, ilgili ayet ve hadis metinleriokunduktan sonra, hazırlanan
    . plana göre; kolay, anlaşılır, düzgüri bir Türkçe ve mutedil bir uslup ile yapılır,
    biç bir surette, hazırlıksız ve plansız vaaz edilemez, önceden yapılan ..
    hazırlıklardan vaaz esnasında gerekli şekilde yararlanılır.
    3. Türkçe kelimelerle dini metinlerde geçen terimlerin söyleniş tarzlan
    ile Arapça ve diğer yabancı dillerden yapılan nakillerde o dillerdeki


    4. Konuşma sırasında gereksiz el ve kol hareketlerinden kaçımlır, ses
    tonu caminin ve cemaatin durumuna göre ayarlamr, konuşmadaki etkinin
    arttınlması amacıyla gerektiğind~ yükseltilir ve düşürülür.
    /5. Konuşmamn samimi, duygulu, dini heyecan verici, toplumun içinde
    bulunduğu manevi hastalıklara tedavi sunucu, ölçülü, yapıcı, uyarıcı,
    öğretici, teşvik edici, sevdirici, müjdeleyiçi, dini yasaklardan sakındıncı
    ve düşündürücü,'yan1ış inanışları düzeltici olmasına itina gösterilir.
    6. Kıncı, garezkar,hissi ve aşırİ ifadelerden,bıktıncı ve mesnedsiz
    sözlerden kaçımlır. Sıhhatli olmayan bilgilere, hurafelere, dini açıdan muteber
    olmayan ve ilmi bakımdan kesinlik kazanmay~ görüşlere iltifat
    . edilmez; siyaset ve şahsiyetyapilmaz; bilhassa vaizin şah~ım ilgilendiren
    konular kürsüye getirilmez. .
    7. Vaaz esnasında milli birliği ve dini bütünlüğü zedeleyici ifadelerden
    ve ihtilaf konusu ülaı,ı meslelere yer vermekten sakınılır. Toplumun
    dini, ve ahlaki konularda bilgi ve kültürünü artıncı, dini duygularım güçlendirici
    bir n1uhteva ve uslup seçilir.
    8. Vaaz konusunun bütünlüğü vaai süresince korunur. Konuya ışık
    tutucu ayet~i kerime ve hadis-i.,şerifler etrafında gerekli açıklamalar yapılır.
    '
    9. Namazdan önce yapılan vaazlarda ezan vakti yaklaşınca va~ ,
    özetlenir ve kısa, bir dua ile ezanla birlikte vaaza son verilir.
    Görüldüğügibi, vaazın hazırlamşı ve sunuluşu sırasında uyulması
    gerektiği bildirilen bu kurallar oldukça kapsamlıdır. Bu da, vaaz yoluyla
    eğitimin ve vaı;ızda yöntemin köklü geleneğine bir işarettir. ~ncak, vaazda
    yöntem sadece kısa talimatlara sığacak bir konu değildir: üzellikle, ça-.
    ğımızda Sosyoloji, Psikoloji, Eğitim Psikolojisi, Eğitim sosyolojisi, Antropoloji,
    Gelişim Psikolojisi, Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi Bilimi ile
    Genel ve Özel Öğretim yöntemleri alanındaki' yeni gelişmelerden, bütün
    eğitim-öğretim branşlarında olduğugibi, vaaz yoluyla eğitimde de yararlanmak
    mutlaka gerekmektedir. Işte bii bu bölümde, genel ve özel eğitim-
    öğretim yöntemleri ışığı altında, vaazda yöntem kopusunu irdelemeye
    çalışacağız. Bunu yaparken yine, Vaazın hazırlanması ve sunulması
    aşamalarım dikkate alarak konuya yaklaşacağız.


    alıntı







    Paylaş
    ilahiyat fakültelerinde vaizlik Mumine Forum

vaaz ile ilgili kavramlar,  islam tarihinde vaaz ve vaizlik,  ilahiyat fakültelerinde vaizlik eğitimi