Bebek Sağlığı ve Haberler Forumundan 0-5 yaş grubu çocukların önemli sağlık sorunları ve çözüm önerileri Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    0-5 yaş grubu çocukların önemli sağlık sorunları ve çözüm önerileri

    Reklam






    0-5 YAŞ GRUBU ÇOCUKLARIN ÖNEMLİ SAĞLIK SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ:

    Mortalite istatistikleri toplumda çocuk sağlığı düzeyinin belirlenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. 15 yaştan küçük çocuk ölümlerinin çoğu bebek ölümü, bunların çoğu da ilk hafta ölümleridir. Türkiye’de bebek ölüm hızı 1998 yılında binde 42.7 olarak saptanmıştır. Eski yıllara göre azalma olmakla birlikte bu oran gelişmiş ülkelere oranla yaklaşık 10 kat daha yüksektir. Bebek ölüm hızı kentsel ve kırsal yerleşime ve coğrafi bölgeye göre belirgin farklılıklar göstermektedir.

    Beş yaş altı (0-5 yaş) ölümleri ilk 60 ay içinde olan çocuk ölümleridir. Günümüzde uluslar arası kıyaslamalarda en fazla kullanılan ölçüttür. Bu indeks ülkenin gelişmişlik düzeyi ile sıkı bir ilişki gösterir. Türkiye nüfus ve sağlık araştırması sonuçlarına göre 5 yaş öncesi ölüm sıklığı binde 52 dir. Dünyadaki 193 ülke arasında Türkiye çocuk ölümleri sıklığına göre 85’inci sıradadır.
    Ölüm nedenleri: Çocuklarda ölüm nedenleri yaşa, cinse ve toplumun gelişmişlik düzeyine göre farklılıklar göstermektedir.


    Tablo : Çocuk ölüm nedenleri
    Gelişmiş Ülkeler Gelişmekte olan ülkeler

    Süt çocukluğu (0-12ay):
    Perinatal nedenler Enfeksiyonlar
    Doğumsal anomaliler Perinatal nedenler
    Ani bebek ölümü sendromu Prematüre doğumla ilgili nedenler

    1-5 yaş:
    Kazalar Pnömoni
    Doğumsal anomaliler
    İshal
    Neoplazmalar
    Kızamık



    Gelişmekte olan ülkelerde 1-5 yaş arası ölüm nedenlerinin altında yatan temel neden malnütrisyondur. Özellikle sağlık göstergeleri açısından Türkiye gelişmekte olan ülke özellikleri göstermektedir. Ülkemizde 5 yaş öncesi çocuk ölüm nedenleri sırasıyla:
    1.Perinatal nedenler: Gebelik ve doğumla ilgili etmenlere bağlı ölümlerdir. Genellikle ölü doğuma yada erken neonatal ölümlere yol açar. Ancak süt çocuğu dönemindeki bir çok ölümlerde perinatal nedenlerle ilişkilidir. Perinatal ölümlerin en önde gelen nedeni uzamış/güç doğum, annede anemi, gebelik toksikozu, enfeksiyon gibi sorunlar, antepartum kanamalar ve bunların sonucu oluşan anoksi/asfiksidir. Bunu sırasıyla doğum travmaları, preterm doğum ve doğumsal anomaliler izler. Perinatal ölümlerin % 15-30’unda neden saptanamaz.
    2. Akut solunum yolu enfeksiyonları
    3. Kalp hastalıkları
    4. Meningekok enfeksiyonları
    5. İshalli hastalıklar




    KORUYUCU ÖNLEMLER:
    Çocukları hastalıklardan korumanın yanı sıra hastalıkların erken tanı ve tedavisi ile sakatlık ve yinelemelerin önlenmesi; engelli çocukların var olan yetilerini tam kullanmalarını hedefler.

    Birincil (primer) koruyucu pediatri: Hastalık oluşmadan korumayı temel alan uygulamadır. Gebelik öncesi folik asitten zengin beslenme, genetik danışmanlık, gebelik döneminde ve daha sonraları anne ve babanın çocuk bakımı konusunda bilgilendirilmesi, bebeklerin anne sütü ile beslenmelerinin sağlanması, bulaşıcı hastalıklara karşı aşılama, sağlıklı beslenme, çocuklara yönelik sağlık eğitimi, anne-babalara sağlık konusunda danışmanlık hizmeti verilmesi bu tür koruyucu uygulamalardır. Her çocuğun temel ihtiyaçları olan uygun ve temiz besinin, zeka ve ruhça normal gelişme için gerekli çevre koşullarının sağlanması koruyucu pediatri kapsamına giren önlemlerdir.

    İkincil (sekonder) koruyucu pediatri: Hastalığın yada hastalık riskinin var olduğu durumlarda hastalığın gelişmesini yada ilerlemesini önlemektir. Epidemiyolojik çalışmalarla toplumda çocuk sağlığı ile ilgili önde gelen sorunların belirlenmesi ile ikincil koruyucu pediatri önlemleri daha etkin olarak uygulanabilir. Bu nedenle bu tür koruyucu pediatriye “sürveyans pediatrisi” adı da verilmektedir. Çocuklarda büyüme ve gelişmenin izlenmesi, metabolik hastalıklar için tarama testleri yapılması, görme ve işitme bozuklukları için değerlendirme, gelişim ve davranış bozukluklarını saptamaya yönelik testlerle yapılan erken tanı uygulamaları bu tip uygulamalardır. Birinci basamak sağlık kuruluşlarında uygulanan bu değerlendirmeler sonucu riskli oldukları belirlenen çocuklar daha ayrıntılı tanı testlerinin uygulanması ve belirli yaklaşımlar için ikinci basamak birimlere sevk edilirler.

    Gelişimsel kalça displazisinin doğumdan hemen sonra fizik muayene ile saptanarak gerekli önlemlerin alınması; anne-fetus arasında RH uyuşmazlığı olan durumlarda doğumdan sonra anneye RH antikoru uygulayarak izoimmünizasyonu engellemek, suça eğimli çocukların korunması bu tip uygulamalara örnektir.

    Üçüncül (tersiyer) koruyucu pediatri: Bu tür uygulamalar, tekrarlayan sorunların denetlenebilmesi ve giderilemeyen sorunlarla birlikte yaşamayı kolaylaştırma olarak tanımlanabilir. Üçüncül koruyucu pediatri uygulamaları engelli ve özel gereksinimi olan çocuğun bakımına yoğunlaşır. Sağlık sorunuyla engellenmiş çocuğun çalışamaz duruma düşmemesi için çaba gösterilir. Yürümeyen bir çocuğa tekerlekli iskemle sağlanması, fizik tedavi uygulamaları ile hareket kısıtlılığının azaltılması, akut romatizmal ateş geçirmiş çocuklara uzun süreli penisilin verilmesi bu tür uygulamalardır.
    Koruyucu çocuk sağlığı bakımının gerçekleşmesi için toplumun her düzeyinde işbirliği gerekir. Sağlık ve eğitim kurumları başta olmak üzere sosyal hizmetlerle yükümlü tüm resmi ve gönüllü kuruluşlarının bir arada çalışmaları koruyucu hizmetlerin etkinliğini arttırır. Çalışan çocukların korunması ve sağlıklarının geliştirilmesi de işbirliği gerektiren önemli bir çocuk sağlığı sorunudur.
    Çocuk sağlığını etkileyen en önemli çevre öğesinin ailesi, özellikle annesi olduğundan, annenin gelişmesine yardımcı olunması, annenin çevresince desteklenmesinin sağlanması gibi konular da sağlık hizmetlerinin kapsamına girmektedir. Anne-babaların tutum ve davranışları çocuk sağlığının geliştirilmesi ve sürdürülmesi için en önemli araçtır. Bu nedenle onların işbirliği olmadan başarı kazanmak söz konusu değildir. Sosyal ve fizik çevrenin olumlu hale getirilmesi çoğu kez hekimleri aşan bir çabayı gerektirir. Oysa kolayca yapabilecekleri bazı hizmetler, çocukların çevrelerini dolaylı olarak iyileştirip, anne-babanın ilgisinin çocuğa yoğunlaşmasını sağlayabilir. Bu önlemler arasında sık doğumların önlenmesi pek çok yönüyle en etkili sosyal çevre sağlık hizmeti olarak değerlendirilebilir.


    ÇOCUK SAĞLIĞI HİZMETLERİ
    Bir ülkenin çocuklarına nitelikli ve yaygın sağlık hizmeti sağlanması, ülke sağlığını olumlu yönde etkileyen en önemli öğedir. Araştırmalar sosyal ve ekonomik özellikler açısından kurumlardan hizmet almak için başvuran ailelerin, başvurmayanlara göre daha az riskli olduğunu göstermektedir. Başvurmayan kesim daha yoksul, daha kötü çevrelerde yaşayan, daha yetersiz beslenen, daha çok çocuklu ve daha az eğitimli ailelerdir. Toplum hekimliğinde risklerin katlanması olarak tanımlanan bu durum, aşılması gereken bir önceliği yansıtmaktadır. Riskli kesime sunulan sağlık hizmetinin etkin olabilmesi için sağlık hizmetinin yanı sıra sosyal güvence, sosyal yardım gibi kaynakların da sağlanması gerekir. Bu kesime hizmet sunumunda etkin iletişim becerileri de büyük önem taşır. Yönetimin tüm öğelerine özen gösteren bir yaklaşımla pek çok çocuk sağlığı sorunun üstesinden gelinebilir.

    Çocuk sağlığı hizmetlerinin planlanması ve yönetiminde ilkeler, genel sağlık hizmetleri için geçerli olan ilkelerden farklı değildir. Planlama ve yönetim süreçleri motivasyon, bütçeleme, insan gücünün niteliği, değerlendirme gibi öğeler dikkate alınarak gerçekleştirildiğinde çocukların sağlık düzeyi iyileşecektir. Ancak çocuk sağlığı hizmetlerine özgü bazı durumlar vardır ve bunların göz önüne alınmaması gerçek ihtiyaçların ve taleplerin karşılanmaması anlamına gelir. Bu özellikler, çocuk sağlığı hizmetlerinin sunumunda bütüncül (holistik) bir yaklaşım, hizmetlerin integrasyonu, koordinasyonu ve toplumun katılımı olarak özetlenebilir.


    İlk basamak sağlık hizmetleri:
    Türkiye’de sağlık evleri, sağlık ocakları ve ana-çocuk sağlığı merkezleri kadınlara ve çocuklara ilk basamak sağlık hizmeti veren kamu kuruluşlarıdır. Bu kuruluşların dışında nüfusun bir bölümü ilk basamak hizmetleri için poliklinikler, dispanserlere ve özel hekimlere başvurmaktadırlar. Bazı tıp fakültelerinde sosyal pediatri bilim dallarına bağlı sağlam çocuk kliniklerinde de birinci basamak çocuk sağlığı hizmetleri verilmektedir.

    İkinci basamak sağlık hizmeti gerektiğinde çocukların, uzmanlık alanını merkez alan yetişkinlere yönelik hastaneler yerine çocuğu merkez alan sağlık kuruluşlarına ihtiyaç vardır. Mesela hastaneye yatırılan çocukların annelerinden ayrılmamaları ve hastanede anneleri ile birlikte kalabilmelerinin sağlanması gerekir.


    Çocuk sağlığının iyileştirilmesi için Dünya Sağlık Örgütü tarafından geliştirilen ve 1980'li yıllarda uygulamaya giren “Çocuk Sağkalım Programları” çocukların sağlığına en fazla katkı yapacak hizmetler olarak kabul edilmiştir. İngilizce baş harflerinin birleştirilmesi ile GOBİ-FFF olarak anılan program şu bölümlerden oluşur:
    Growth monitoring (Büyümenin izlenmesi)
    Oral rehydration therapy (Ağızdan sıvı tedavisi)
    Breast-feeding (Anne sütü ile beslenme)
    İmmünization (Aşılama)
    Food suplementation (Besin yardımı)
    Female education (Kadınların eğitimi)
    Family spacing (Doğum aralıklarının düzenlenmesi)

    Daha sonraki yıllarda akut solunum yolu enfeksiyonlarının kontrolü ve önlenmesi de çocuk sağkalım programlarına eklenmiştir. Bu program akut solunum yolu enfeksiyonlarının erken tanı ve tedavisi için öksürükle birlikte ateş, tak---- yada göğüs çekilmesi gösteren çocukların derhal hekime sevk edilmesi konusunda sağlık görevlilerinin ve ailelerin bilgilendirilmesi ve bilinçlendirilmelerini kapsamaktadır.




    Haz: Dr. Ahmet Hamdi Dudak





    Kaynak: Olcay Neyzi-Türkan Ertuğrul: Pediatri - 2002




    Paylaş
    0-5 yaş grubu çocukların önemli sağlık sorunları ve çözüm önerileri Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Sıfır beş yaş arası çocukların sağlık sorunları genel anlamda kalp hastalıkları, solunum yolu enfeksiyonları, ishalle gelen hastalıklar. Belli başlı hastalıklar sayılmaktadır.



çocuk sağlığı,  gobi-fff nedir,  gobi fff,  sağlık çocuklar,  enfeksiyon la ilgili animasyonlar,  çocuk resimleri,  türkiyedeki 0-1 yaş çocuklarının ölüm nedenleri