Bebek Sağlığı ve Haberler Forumundan Toplumsal Sağlık ölçütleri Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Toplumsal Sağlık ölçütleri

    Reklam




    Bir toplumdaki çocuk sağlık düzeyi o toplumun sosyo ekonomik düzeyi, kültür düzeyi, yaşam ortamının hijyenik düzeyi ve sağlık hizmetlerinin hizmet düzeyi ile yakından ilgilidir. Gelişmiş ülkelerde çocuk sağlığı büyük ölçüde halledilmiş iken az gelişmiş veya gelişmekte olan ülkelerde halen önemli bir sorun olarak karşımızda durmaktadır.



    Bugün dünyada bulunan 0-15 yaş grubu çocuğun ¾’ü gelişmekte olan ülkelerde yaşarken genel nüfusun % 43-45’i oluşturmaktadır. Halbuki gelişmiş ülkelerde bu oran % 25’ in altına düşmektedir.



    Bebek ve çocuk ölçümlerinin % 90 yada daha fazlası çevre sağlığının düzeltilmesi Ana Çocuk Sağlığı hizmetlerinin arttırılması, annelere gerekli eğitimin verilmesi, aşı programlarının aksatılmadan uygulanması, beslenme ihtiyaçlarının yeterli seviyeye çıkarılması ile önlenebilir.



    Gelişmekte olan veya az gelişmiş ülkelerde ortalama yaşam süresinin kısa olmasının nedeni çocuk ölümleri oranlarının yüksek olmasına bağlıdır.Bu ülkelerde canlı doğan bütün çocukların 1/3’ ü kötü beslenme veya hastalık nedeniyle 5 yaşına gelmeden ölmektedir.



    Doğum oranı yüksek, nüfus artışı hızlı olan ülkelerde nüfus piramidi bu ülkelere özgü olarak geniş bir taban ve sivri bir tepe şeklinde oluşurken bu ülkelerde çocuk sağlığı ile ilgili sorunlar daha fazladır.



    Toplumun çocuk sağlığı yönünden düzeyini saptamak için bir kısım demografik bilgilerden istifade edilir. Bu bilgiler hastanelerin, Ana Çocuk Sağlığı merkezlerinin, dispanserlerin kayıtlarından ve toplum sağlık araştırmalarının sonuçlarından istifade edilerek elde edilir. Bu çalışmalar belirli yıllar içinde tekrarlanarak o toplumdaki sağlık hizmetleri düzeyindeki gelişmeler gözden geçirilmiş olur.



    Toplumun sağlık düzeyinin saptanmasında kullanılan sağlık ölçütleri şunlardır.

    A. Ölüm oranları (mortalite)

    B. Doğurganlık oranı (fertilite)

    C. Hastalık oranı (morbidite)

    D. Diğer ölçütler





    Ölüm Oranları

    Değişik yaş gruplarının ölüm oranları belirlenir.

    A. Embriyo ve fetus ölümü

    B. Ölü doğum

    C. Yenidoğan ölümü

    D. Perinatal ölüm

    E. Süt çocuğu ölümü

    F. 0-5 yaş grubu ölümler



    EMBRİYO VE FETUS ÖLÜMÜ



    Embriyo ve fetüs ölümlerinin saptanması gebelerin sağlık durumu hakkında bilgi sahibi olmaya yardımcıdır. Embriyo ve fetüs ölüm oranlarının yüksekliği sağlık sorunlarının yeterli düzeyde halledilmediğini gösterir. Sık doğumlar, plasenta bozuklukları, intrauterin enfeksiyonlar, kromozom anomalileri en önemli düşük sebebleridir.



    Embriyo ölümü gebeliğin ilk 10-12 haftasında çocuğun kaybedilmesidir. Gebeliğin diğer dönemlerindeki çocuk ölümlerine ise fetus ölümü ismi verilir. Gelişmiş ülkelerde gebeliğin % 10-15’inin spontan düşük ile sonuçlandığı bildirilirken ,gelişmekte olan veya azgelişmiş ülkelerde kesin bir oran verilmemektedir. Aile planlamasının iyi uygulanamadığı ülkelerde bu oran artmakta ayrıca annede oluşacak komplikasyonlar da anne için tehlikeli sağlık sorunlarına sebep olmaktadır.



    Ölü Doğum



    Ölü doğum oranı bir yıl içinde ölü olarak dünyaya gelmiş 28 haftalıktan büyük fetusların sayısının, o yıl içindeki canlı doğumlara oranıdır. Ölü doğum sıklığı gelişmiş ülkelerde 1000 canlı doğumda 7-8 iken bu oran ülkemizde binde 16-18 civarındadır.



    Ölü doğumların en önemli nedenleri;

    - Konjenital anomaliler

    - Plasenta bozuklukları (enfeksiyon, yetmezlik)dir.



    Konjenital malformasyonlar içinde özellikle kromozom bozuklukları ve

    dismorfik sendromlar, kardiyopati, intrauterin enfeksiyonlar yer almaktadır.



    Yenidoğan Ölümü



    Bir yıl içinde canlı doğan ancak 4 hafta içinde ölen çocukların o yıl içinde

    canlı doğanlara oranı yenidoğan ölümü olarak değerlendirilir.



    Yenidoğan ölümleri oranı özellikle son yıllarda perinatoloji alanında ilerlemelerin kaydedilmesi, özellikle bu konuya yatkın yandal uzmanlarının yetişmiş olması modern cihazların gelişmesi sayesinde önemli ölçüde gerilemiştir.



    Perinatal ölüm ise 28.gestasyon haftasından sonrası ve doğumdan sonraki ilk 7 gün içinde ölümlerin (ölü veya canlı doğum) tüm doğanlara ( canlı veya ölü doğmuş) oranıdır.



    ABD’ de 1935 yılında % 060 olan perinatal mortalite oranı 1980 yılında % 012 civarına gerilemiştir. Türkiye’de yenidoğan ölüm oranı % 048 olarak belirtilmiştir.



    Türkiye’ de perinatal ölüm hızı ise % 020-40 arasındadeğişme göstermektedir.



    İnfantil mortalite (süt çocuğu ölümü)

    Bu oran sosyal pediatride en sık kullanılan sağlık ölçütüdür. Bebek ölüm hızının saptanması ile;

    a. Toplumun genel sağlık düzeyi

    b. Çocuk sağlığı düzeyi

    c. Çocuk sağlık hizmetlerinin değerlendirilmesi yapılmış olur.



    Bebek ölüm hızı bir toplumda bir yılda doğan ve bir yaşını tamamlamadan ölen bebek sayısının aynı toplumda aynı sürede canlı doğan bebek sayısına oranının 1000 ile çarpımı sonucu elde edilir.



    Türkiye’de 1960 yılında binde 163 olan infantil mortalite oranı, 1996 yılında binde 41 civarına gerilemiştir. Bu oran İsveç’te % 04, Yunanistan’da % 0 8, Afganistan’da % 0165, Angola’da % 0170’dir.



    Bebek ölüm nedenleri gelişmiş ülkelerde doğum travmaları, konjenital anomaliler, solunum yolu hastalıkları, kazalar, diğer enfeksiyonlar olarak saptanırken gelişmekte olan ülkelerde doğum travmaları, solunum yolu enfeksiyonları, gastroenteritler, konjenital anomaliler ve diğer enfeksiyonlar olarak saptanmaktadır.



    FERTİLİTE (Doğurganlık Oranı)



    Toplumdaki fertilite hızı kaba doğum hızı ve toplam doğurganlık hızı olarak değerlendirilir.



    Kaba doğum hızı = Bir yılda canlı doğan çocuk X 1000

    Yıl ortası nüfus sayısı



    Toplam doğurganlık hızı = Bir yılda canlı doğan çocuk X 1000

    15-44 yaş arası kadın nüfusu



    Aşırı doğum sayısı hem annenin hem de çocuğun sağlığını kötü yönde etkiler. Ailede çocuk sayısı arttıkça doğum aralıkları azaldıkça çocuk ölüm oranlarının artmasına ilave olarak beslenme bozukluğu sorunları sıklaşmakta, serebral palsi ve mental retardasyon oranları artmaktadır.



    Türkiye’de 1966-1970 yılları arasında kaba doğum hızı % 038.8, toplam doğurganlık hızı % 05.63 iken bu oran 1976-1980 yılları arasında % 030 ve

    % 04.66 oranlarına gerilemiştir.



    Ana Ölüm Hızı



    Bir toplumdaki bir yılda gebelik döneminde, doğum sırasında ve doğumdan sonraki ilk 6 hafta içinde ölen kadın sayısının aynı toplumdaki aynı süre içinde canlı doğum sayısına oranının 100.000 ile çarpımı sonucu saptanan rakam ana ölüm hızını verir.



    Bir toplumda bir yılda gebelik döneminde doğum sırasında ve

    AÖH=Doğumdan sonraki ilk altı hafta içinde ölen kadın sayısı x=100.000

    Aynı toplumdaki aynı süre içinde canlı doğum sayısı



    Ana ölüm hızının saptanması

    -Gebe kalmadaki risk derecesi

    -Ana sağlığı hizmetlerinin yeterliliğini göstermesi açısından önem kazanır.

    Ana ölüm hızı Danimarka ve Azerbaycan’da en düşük seviyede iken (100.000’ de <25), Türkiye’de 100.000’de 25-99, Kenya’da 100.000’de 250-499, Kamboçya’da 100.000’de >500’dür.



    MORBİDİTE (Hastalık Oranları)



    Çocuk yaş grubunu etkileyen hastalıkların görülme sıklığı ve türleri o toplumun özelliklerini yansıtması bakımından önem kazanır. Toplum sağlığı koşullarının yeterli düzeyde olmadığı ülkelerde en sık rastlanan hastalıklar içinde ishaller, enfeksiyon hastalıkları, parasitozlar ve beslenme bozuklukları ilk sıraları oluşturur. Bunlar içinde enfeksiyon hastalıkları, ishal ve beslenme bozuklukları hem korunma yönünden hem de tedavileri bakımından en kolay hastalıklar olup bunların tedavisi ve gerekli önlemlerin alınması ile görülme oranlarının en az seviyeye indirilmesi o ülkenin gelişmişliği ile paralellik gösterir.



    En sık kullanılan hastalık oranları prevalans, insidans ve bulaşıcı hastalıklarda atak oranıdır.



    Belirli bir hastalık için toplam hasta sayısı

    Prevalans =(eski +yeni olgular) .X 100(veya 1000)

    Toplumun Nüfusu



    Belirli bir süre içinde belirli bir hastalığa

    yakalanan yeni hasta sayısı X 100

    İnsidans =Aynı süre içinde toplumun nüfusu



    Belirli bir sürede saptanan hasta sayısı .X 100

    Atak Oranı= Aynı süre içinde aynı hastalığa duyarlı nüfus



    Bütün verilerin değerlendirilmesi o ülkedeki sağlık hizmetlerinin niteliği hakkında fikir verir. Ayrıca sağlık hizmetlerinin durumunun değerlendirilmesinde diğer ölçütler başlığı altında ihtiyaç duyulan kriterlere göre geliştirilmiş araştırmalarda yapılmaktadır. Bu ölçütler arasında göçler, evlilik dışı çocuk sahibi olma oranları, süt çocuğu ani ölüm oranı, düşük doğum ağırlıklı çocukların sıklığı, büyüme ve gelişme geriliği gösteren çocukların sıklığı gibi araştırmalar sayılabilir.



    Dünya Sağlık Örgütü çocuk sağlığı yönünden ülkelerin dikkatini çekmek için bazı ölçütler ileri sürmüştür.



    Ülkelerin Çocuk Sağlığı Yönünden Sınıflandırılması



    I II III

    Genel ölüm oranı Düşük Orta Yüksek

    Süt çocuğu ölümleri %0 <20 20-30 >30

    Tüberküloz ölümleri(100.000’de) <5 5-20 >20

    İnfeksiyon hastalıklarından ölüm oranı <10 10-25 >25

    (100.000’de)

    Doğurganlık hızı Düşük Düşük Yüksek





    İnsanları sağlıklı tutabilmek için yapılan hizmetler o insanların çevresine yapılan hizmetler ve direkt olarak o insana yapılan hizmetler olarak ikiye ayrılır. İnsanın kendisine yapılan hizmetlerde koruyucu sağlık hizmetleri ve tedavi edici sağlık hizmetleri olarak ikiye ayrılır. Kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetlerinin çok önemi vardır ve mortalite ve morbidite üzerine çok etkilidir. Bu hizmetler 4 grup altında toplanabilir.



    a. Aşı programlarının eksiksiz uygulanması

    b. Şahısların uygun beslenme yönünden desteklenmesi

    c. Periyodik muayeneler ile erken tanının sağlanması

    d. Anne-çocuk eğitim programlarının uygulanması

    Bu hizmetlerin başarı oranları da sağlık istatistiklerinin ortaya konmaları ile sağlanmaktadır.


    Paylaş
    Toplumsal Sağlık ölçütleri Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Geçmiş zamanlara ait bilgiler ile bugünkü bilgilere bakıldığında bir çok konuda insanların artık daha dikkatli olduğunu ve daha fazla önlem alındığını göstermektedir.



  3. 3
    Toplumsal sağlık ölçütleri toplumun sağlık ölçülerini sağlamak icin geliştirilmiştir.Toplumumuzun saglik duzeyini belirleyen ölçülerde vardir bunlar,ana doğum hizi, ana ölüm hizi,kaba doğum hizi, kaba ölüm hizi ve nüfus artış oranidir.



sağlık ölçütleri nelerdir,  sağlık ölçütleri,  saglik olcutleri nelerdir,  sağlıkla ilgili ölçütler,  saglik olcutleri,  sağlık ölçütleri nedir kısaca,  toplumsal sağlık ölçütleri