Mumine Ahlak ve Güzel Ahlak / Güzel huy ve Sıfatlar Forumundan Hayra Koşabilmek Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Hayra Koşabilmek

    Reklam




    Hayra Koşabilmek

    Duygu, düşünce ve bilgilerin dile getirilmesinde seçilen kelimeler, iletilmek istenen mesaj açısından çok önemlidir Anlatılmak istenen ile anlaşılanın farklı olması, kelimelerin değişik algılanmasından kaynaklanır Dolayısıyla kavramların çok iyi anlaşılması gerekir
    Bu, Kur’an kavramları için daha da önemlidir
    Milletimiz, Müslümanlığı kabul ettikten sonra İslâm’ın iki ana kaynağı olan ayetleri ve hadisleri anlamak, öğrenmek ve hükümlerini uygulamaya koymak için gayret göstermiştir Bunun tabii sonucu olarak dilimize Kur’an dilinden pek çok kelime girmiştir
    Bazı kelimeler, anlam daralmasına veya değişmesine uğramıştır Özellikle çok anlamlı kelimeler, sadece bir veya birkaç yönü ile Türkçe’ye gir-
    miştir Bu da kelimelerin eksik veya yanlış anlaşılmasına sebep olmuştur Meselâ ibadet, adalet, ihsan, takva ve zulüm kavramları Türkçe’ye anlam daralmasıyla girmiştir

    Dilimizde hayır kavramı
    Kur’an’da en çok kullanılan ve Türkçe’ye anlam daralması ile giren kavramlardan biri de “hayır”kavramıdır Bu kavram Türkçe’ye; iyilik, bağış, yarar ve çıkar anlamında girmiş, çok sayıda deyim, duave temenni ifadesinde kullanılmıştır Şu örnekler bunun açık göstergesidir: “Hayır işlemek”, “Hayır
    sahibi”, “Hayra alâmet”, “Hayra yormak”, “Hayrı dokunmak”, “Hayırla anmak”, “Hayırdır inşallah”, “Hayrını gör”, “Hayır dua”, “Hayırlı akşamlar”, “Hayırlı işler”, “Hayırlı yolculuklar”, “Hayırlısı Allah’tan”, “Hayırlı olsun”, “Hayırlıysa olsun” “Evet” sözcüğünün zıddı olan “hayır” kelimesi de aynı kökten gelir Kelime tamamen anlam değişimine uğramıştır

    Kur’an’da hayır kavramı
    Sözlükte iyi olmak, iyilik etmek, üstün olmak, üstün kılmak, bir şeyi diğerine tercih etmek anlamındaki “h-y-r” kökünden türeyen “hayır” (çoğulu hıyâr, ahyâr ve huyûr) isim olarak; iyi ve faydalı; ism-i tafdîl olarak daha iyi, en iyi, daha faydalı demektir Râğıb el-İsfahânî bu kelimeyi; “Akıl, adalet, fazilet ve faydalı nesne gibi herkesin arzuladığı şey” olarak tanımlamıştır (el-Müfredât, hyr md) Hayır
    kavramı, övülen ve rağbet edilen her iyi şeyin ismidir Kur’an’da 176 defa geçen “hayır” kelimesi şu anlamlarda kullanılmıştır:
    a) Mal, servet, bolluk, zenginlik, refah, hayırlı evlât, mali yardım gibi (bk Bakara, 180, 215; Nisa, 19; Ka-sas, 24; Sâd, 32; Duhan, 37) maddî nimetler, dünyevî faydalar Şu örneği zikredebiliriz: “De ki, Ey mülkün sahibi olan Allahım! Sen mülkü dilediğine verirsin, dilediğinden de mülkü çeker alırsın Dilediğini aziz, dilediğini de zelil edersin Hayır, senin elindedir Şüphesiz senin her şeye gücün yeter”
    (Âl-i İmrân, 26)
    b) Kur’an, İslâm, hikmet, sağlık, mükâfat, zafer ve fayda gibi manevî nimetler: (bk
    Bakara, 105, 269; Âl-i İmrân, 104; A’râf, 188; En’âm, 17; Hac, 36; Ahzâb, 25) Şu örnekleri zikredebiliriz: “Siz ne hayır yaparsanız Allah onu bilir (Ahiret için) azık topla-
    yın, kuşkusuz, azığın en hayırlısı takvadır” (Bakara, 197); “Eğer onlar, iman edip Allah’ın emirlerine karşı gelmekten sakınmış olsalardı, Allah katında kazana-
    cakları sevap kendileri için daha hayırlı olurdu Keşkebilselerdi” (Bakara, 103)
    c) İman, salih amel, hasene, takva, maruf, ahlâk, iyi tutum ve davranış gibi insana ahirette faydası olacak her türlü güzel ameller: şu örnekleri zikredebiliriz: “Ey insanlar! Peygamber size Rabbinizden Hakk’ı getirdi

    O halde iman edin Bu, sizin için hayırdır” (Nisa, 170); “Namazı kılın, zekâtı verin,
    kendiniz için her ne hayır (salih amel) işlerseniz, Allah katında onu bulursunuz” (Bakara, 110); “Herkesin yaptığı iyi amelleri (hayır) ve yaptığı kötü amelleri (sû') hazır bulacağıgünde kişi, kötü amelleri ile kendi arasında uzak bir mesafe bulunmasını ister” (Âl-i İmrân, 30)
    d) Pek çok ayette hayır kelimesi daha iyi anlamında ism-i tafdîl olarak kullanılmıştır Şu örnekleri zikredebiliriz: “Güzel bir söz ve bağışlama, peşinden gönül kırma gelen bir sadakadan daha hayırlıdır / iyidir ” (Bakara, 263); “Ahiret, daha hayırlı ve süreklidir” (A'lâ, 17)
    e) Şer, kötü (sû’), kötülük, günah (seyyie, ism), zarar (durr), belâ (fitne) ve en değersiz (ednâ) kelimelerinin zıddı olarak kullanılmıştır (bk Bakara, 61, 216; Âl-i İmrân, 30, 178; A'râf, 17; Hac, 11; Kasas, 84)
    Görüldüğü gibi geniş bir mana alanına sahip olan “hayır” kavramı; maddî ve manevî, dünyevî ve uhrevî her türlü nimetleri; iyi ve güzel olan inanç, söz, eylem ve davranışları ifade etmektedir Meselâ maddî imkânlar hayır olduğu gibi iman, namaz, oruç, hac, zekât ve kurban gibi ibadetler de hayırdır
    Haramlardan ve kötülüklerden sakınmak (takva), salih amelleri en güzel biçimde yapmak (ihsan), fert ve toplumun yararına harcama yapmak (infak), İslâm’ın bilinmesi, tanınması ve yaşanması için çalışmak (cihâd), sözle ve örneklik ederek dini anlatmak (tebliğ, irşâd) da hayırdır Şu ayet bu geniş anla-
    mı çok güzel ifade etmektedir: “Fakat peygamber ve beraberindeki müminler, mallarıyla, canlarıyla cihat ettiler Bütün hayırlar işte bunlarındır İşte bunlar kurtuluşa erenlerin ta kendileridir Allah onlara,
    içinde ebedî kalacakları, zemininden ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır İşte bu, büyük başarıdır”
    (Tevbe, 88–89)
    Ayet ve hadislerde insanlar hayra teşvik edilmektedir: “Haydin, hep hayırlara koşun” (Bakara, 148); “Hayır işleyin ki kurtuluşa eresiniz” (Hac, 77); “Kitap ehlinden mümin olanlar, Allah'a ve ahiret gününe iman ederler, iyiliği emreder, kötülükten men ederler, hayırlarda birbirleriyle yarışırlar İşte onlar salih-
    lerdendir” (Âl-i İmrân, 114)
    Hayır kavramı hadislerde de Kur’an’a paralel anlamlarda kullanılmıştır Şu örnekleri zikredebiliriz: “En hayırlınızı size haber vereyim mi? Sorulmadan önce gelip tanıklığı yerine getiren şahitlerdir”
    (Tirmizî, Şahadât, 1); “Âdemoğlunun hepsi günahkârdır Günahkârların en hayırlıları tövbe edenlerdir”
    (Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyame, 15); “Allah'a ve âhiret gününe iman eden kimse ya hayır (doğru ve faydalı söz) söy-
    lesin ya da sussun (Tirmizî, Birr, 43); “Veren el, alan elden daha hayırlıdır/iyidir” (Tirmizî, Zühd, 21); Bir sa-
    habî Hz Peygamber’e “İnsanların hayırlısı hangisidir?” diye sormuş, Hz Peygamber de “Ömrü uzun,
    işleri iyi olanlarıdır” cevabını vermiştir Sahabî, “İnsanların hangileri şerlidir/kötüdür?” diye sormuş, HzPeygamber de “Ömrü uzun, işleri kötü olanlarıdır” buyurmuştur (Tirmizî, Zühd, 15) Hz Peygamber, “Al-
    lah bir kula hayır murat ederse onu çalıştırmak ister” buyurmuş, “Ey Allah’ın Elçisi! Allah onu nasıl çalıştırmak ister” diye sorulunca, “Allah onu ölümünden önce salih amel işlemeye muvaffak kılar” cevabını vermiştir (Tirmizî, Kader, 8)
    Örnek olarak zikrettiğimiz hadislerde “tanıklık yapmak”, “günahlara tövbe etmek”, “doğru söz söylemek”, “Allah yolunda harcamak, muhtaçlara yardım etmek” ve “salih ameller işlemek” hayır olarak ifade edilmiştir
    Bütün peygamberler, Kur’an’da, “iyiler / hayırlılar” (ahyâr) olarak nitelenmiştir:
    “Peygamberlerin hepsi hayırlı kimselerdi” (Sâd, 48–49) “Peygamberleri bizim emri-
    mizle doğru yolu gösteren önderler yaptık ve kendilerine hayırlar işlemeyi,
    namazı dosdoğru kılmayı, zekâtı vermeyi vahyettik…” (Enbiya, 73)
    Peygamber’in izinden gidip “hayra” koşan müminler de Meselâ “açlık” elemi canlıya beslenme ihtiyacını hissettirmesi bakımından hayırdır “Allah bir kula hayır murat ederse ona işlediği günahların cezasını dünyada verir Eğer kuluna ha-
    yır murat etmezse ona işlediği günahın cezasını dünyada vermez, o kimse günahı ile ölüp ahirete gelir” (Tirmizi, Zühd, 45) anlamındaki hadis insanın başına gelen her sıkıntının şer olmadığını, aksine bunda bir hayır bulunabileceğini ifade etmektedir
    Bir şeyde şer veya hayır oluşunu en iyi bilen Allah’tır İnsan, olayların iç yüzünü
    tam anlamıyla bilemediği için hayır olanı şer, şer olanı hayır zannedebilir veya insanın
    hayır sandığında şer, şer sandığında hayır bulunabilir
    “Siz bir şeyden hoşlanmazsınız, hâlbuki o sizin için hayırlıdır” cümlesi ile “Müminin işi tuhaftır, her işi hayırdır Bu, yalnız mümine özgü bir şeydir Sevindirici bir işle karşılaşsa şükreder, o iş kendisi hakkında hayırlı olur Üzücü bir işle karşılaşsa sabreder, kendisi için hayırlı olur” (Müslim, Zühd, 13, III, 2295) anlamındaki hadis bu tür gerçekleri dile getirmektedir
    Sonuç olarak; “hayır”; Kur’an’da en çok kullanılan ve geniş bir mana alanına sahip olan bir kavramdır Dünyevî ve uhrevî, maddî ve manevî bütün iyilikleri, nimetleri ve bütün güzel amelleri ifade eder
    İnsan ve toplum hayatında hayır zannedilen nice olayların şer, şer zannedilen nice olayların da hayır olduğu görülmüştür Hayatımızı iman, ibadet ve ahlâk ölçüleri içerisinde geçirir, Allah'ın mutlak hâkimiyetini ve hikmetli yaratışını fark edebilir, karşımıza çıkan olayları hayra yorabilir, ilâhî takdirin hayırla tecelli edeceği şuuruna varabilirsek, dünya ve âhirette sonuç bizim için hayır olur Çünkü insanın
    gözlerini dünyaya açtığı andan itibaren karşılaştığı her olayı, duyduğu her sözü, muhatap olduğu her detayı yaratan Allah'tır O nasıl dilerse öyle yapar, ne yaparsa hayırlısını yapar Allah sonsuz kuvvet, kudret, adalet ve hikmet sahibidir Önemli olan O’na hakkıyla kul olabilmektir Bu itibarla müminin, hayır peşinde koşması, şerden sakınması, Allah’tan her şeyin hayırlısını istemesi ve O’na sığınması ge-
    rekir Başına gelen sıkıntılar için gerekli tedbirleri alması, ancak asla isyan etmemesi, Allah’tan yardım dilemesi gerekir Çünkü mümin bilir ki her olayı, her detayı yaratan Allah’tır Allah ise kullarına asla zulmetmez ve O’nun her işinde bir hayır vardır
    Olayların hangisinde hayır, hangisinde şer olduğunu ancak Allah bilir Çünkü Allah sonsuz, insan ise sınırlı bilgiye sahiptir İnsan ancak olayların dıştan görünen kısmı ile muhatap olmakta, sınırlı bilgisi ve kendi anlayışı ile bu olayları değerlendirebilmektedir Sınırlı bilgi ve anlayışı ile kimi zaman hayır olanı şer, şer olanı ise hayır olarak nitelendirebilmektedir Olaylara sağlıklı bakabilmek ve doğruları görebilmek, Allah'ın sonsuz irade ve bilgisine teslim olabilmeye, Kur’an’ı rehber edinebilmeye; “Yeryüzünde ve kendi nefislerinizde uğradığınız hiçbir musibet yoktur ki, biz onu yaratmadan önce, bir ki tapta yazılmış olmasın Bu, Allah’a göre kolaydır Elinizden çıkana üzülmeyesiniz ve Allah’ın size verdiği nimetlerle şımarmayasınız diye (böyle yaptık) Çünkü Allah, kendini beğenip övünen hiçbir kimseyi sevmez” (Hadîd, 22–23) ayetlerinin sırrına erebilmeye bağlıdır
    Peygamberimizin beyanı ile, “İnsanların arasına katılıp onların verdiği sıkıntılara sabreden, Müslüman, insanların arasına katılmayan ve onlardan gelecek sıkıntılara sabretmeyen Müslüman’dan daha hayırlıdır” (Tirmizî, Sıfatü'l-Kıyâme, 16)
    Âlemde meydana gelen her olayda bir hayır görebilmek ve Allah’tan her şeyin hayırlısını isteyebilmek İslâmî bilinçlenmenin sonucudur “Hak şerleri hayreyler / Zannetme ki gayr eyler / Ârif anı seyreyler / Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler”; “Lütfun da hoş kahrın da hoş / Hoştur bana Sen’den gelen / Ya gonca gül yahut diken / Ya hıl’atü yahut kefen” diyebilmek ise Allah’a imanın gereği ve O’na teslimiyetin göstergesidir
    Mümin; nelerin “hayır” olduğunu bilmeli, hayra koşmalı ve her yaptığı hayır olmalıdır Böyle yapabilirse peygamberlerin niteliği olan “hayırlılar / iyiler” nite-
    liğini alır, sonuçta Allah’ın rızasını kazanır ve akıbeti hayır olur Bilelim ki
    “Allah katında olan şeyler, iyiler için daha hayırlıdır” (Âl-i İmrân, 198)



    Paylaş
    Hayra Koşabilmek Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Dinimiz hayırda yarışın buyurarak hayır olan konularda Müslümanların rekabet etmesi Allahu tealanın rızasını kazanmak için azim duygusunu sadece hayır yolunda harcanmasını emretmiştir.



duaven ne demektir,  İhsan kavramı Türkçeye Kuranda çok az sayıda geçen iyilik etmek anlamıyla girmiş