Mumine Ahlak ve Edep ve Görgü Kuralları Forumundan Tuvalet Adabı (Tehalli) Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Tuvalet Adabı (Tehalli)

    Reklam




    TUVALET ÂDABI (TEHALLÎ)* Tuvalet İçin Uygun Yer Aramak96/404- Ebû Mûsâ el-Eş'ârî'den (Radıyaiiahü anha):[1]Rasûlullah (Saiiaiiaha aleyhi ve seltem) yürüyordu, bahçe kenarında yumuşak bir yere yöneldi ve oraya bevl etti Sonra şöyle dedi:"İsrail oğullarından biri bevl eder ve İdrarı elbisesine bulaşırsa, (ku-maşın) o bölümünü makaslarla keserdi[2] Sizden biri de bevl etmek istedi-ğinde, idrarı için uygun (sıçramayan/yumuşak) bir yer arasın!"[3]97/405- İbn Abbas'tan (Raw&Â iLJj'O lJJj) "Rabbena ve ileyke 1-masîr" ziyâdesinin bulunduğunu, fakat bu ziyâdenin aslının olmadığını belirtir Bk Feyzu'l-Kadîr, V/155 Bazı rivayetlerde ise şu duaya rastlanır:"el-Hamdü lillâhi'l-lezt ezhebe anni'l-ezâ ve âfânV Duanın tercemesi: "Benden ezayı gideren ve bana afiyet bahşeden Allah'a hamdolsun," Bkİbn Mâce, Taharet, 10, Hno: 301 (Bu rivayet ise senedindeki İsmail b Müslim sebebiyle zayıftır); Suyûtî, Nesâî tarafından Ebû Zer'den nakledilen hadis için sahih işareti koymuştur Bkel-Câmiu's-sağîr, Hno: 6649; Münâvî hadisi zayıf olarak değerlendirir Bk Feyzu'l-Kadîr, V/156[49] Bu konudaki farklı dualar için bk Nevevî, Ezkâr, 67-69İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/177-178[50] sened:Sahih: Müsned, İV/190, Hno: 17630; Benzer rivayet için bk IV/191,'Hno: 17645, 17638-17639; IV/190, Hno: 17633 Rasûlullah (Sallaliahü aleyhi ve sellem) bizden birinin kıbleye yönelerek bevleîmesini bize yasakladı" ziya-desiyle; IV/190, Hno: 17631"Birinin kıbleye yönelerek bevletmesİni yasakladığını HzPeygamber'den duyan ilk müslüman benim Hemen çıkıp İnsanlara (bu yasağı) haber verdim" ziyadesiyle nakledilir İbn Mâce, Taharet, 17, Hno: 317Ebû Saîd «I-Hudri"den (Radıyallahü anh) şahidi:Bk Müsned, Tîl/12, 15 Hno; 11030, 11059; İbn Mâce, Taharet, 17, Hno: 320-321 (Her iki senedinde İbn Lehîa bulunmaktadır) Hadis iki yasağa işaret ediyor: Biri, ayakta iç-me; diğeri, kıbleye karşı bevletme Müslim de hadisin ayakta içmenin yasaklanışı ile ilgili kısmını nakletmiştir:Bk Müslim, Eşribe, 114Bu şâhid Eşribe bölümünde 22-23/6600-6601hadislerde zikredilecektir Abdullah b el-Hâris b Cez' ez-Zübeydî (Radıyallahü anh) Mekke'nin fethinden önce müslüman oldu Mısır fethinde bulundu 85/704'te Mısır'da en son vefat eden sahâbîdir[51] Bu kısım râvinin sözüdür Bk İbn Mâce, Taharet, 17, Hno: 317İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/178-179[52] Sened: Hasen: Müsned, IV/210, Hno: 17765; Benzer rivayet için bk IV/210, Hno: 17765; VI/406, Hno: 27167; Sa'lebe oğullannın (Sa'lebİyyûn) azadlığı Ebû Zeyd'in meçhul olması sebebiyle hadis zayıftır Zehebî, râvi hakkında herhangi bir hüküm vermezken, İbn Hacer "meçhul" demekle yetinir BkKâşif, Trc no: 6632; Taknb, Trc no: 8109; Fakat hadis, şâhidleri ile kuvvet bulur Ebû Dâvûd, Taharet, 11, Hno: 10; ibn Mâce, Taharet, 17, Hno: 319 Müsned'de geçtiği halde Bennâ'nın burada yer vermediği benzer bir rivayet de şudur:Bk Müsned, V/430, Hno: 23536 Fakat bu rivayette müphem râviler bulunmaktadır Tabiinden Nâfî'nin hocası ve onun da babası sahâbîden biri ise senede zarar vermez Bu riva-yet Ebû Eyyûb el-Ensârî'den nakledilmiş olabilir Müsned'dekİ senedlerden biri Eyyûb b Hâlid b Ebû Eyyûb el-Ensârî, babası Hâlid b Ebû Eyyûb el-Ensârî'den o da babası Ebû Eyyûb el-Ensârî'den (Radıyallahü anh) nakleder Ebû Eyyûb el-Ensâri'nin oğlu ve torunu sikadır Fakat burada metnini verdiğimiz Eyyûb, Eyyûb b Ebû Temîme'dirEbû Eyyûb el-Ensârî'den benzer rivayet:Bk Müsned, V/415, Hno: 23411[53] Bennâ, age, 1/270,271[54] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/179[55] Sened: Sahih: Müsned, V/4I4, Hno: 23406; Benzer rivayet için bk V/415, Hno: 23411: Mâlik, Kıble, 1; Buharı, Vudû', 11; Müslim, Taharet, 59; Dârimi, Vudû', 6, Hno: 671; Nesâî, Taharet, 18-19; Taberânî, el-Mu'cemü'l-kebîr, IV/141[56] Yani, nasıl düzelteceğimi[57] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/179-180[58] Sened: Sahih: Müsned, V/416, Hno: 23416; Benzer rivayet için bk V/421, Hno: 23467, 23469; V/417, Hno: 23427; V/419, Hno: 23449 ( &^£j ıîj '^/J &â ı#£j ü ) "tenasül uzuvlarınızı kıbleye döndürmeyin" lafzı ile; Mâlik, Kıble, \;Buhân, Vudû', 11; Müslim, Taharet, 59; Ebû Dâvûd, Taharet, 11, Hno: 9; Tirmizî, Taharet, 6, Hno: 8; Dârimi, Vudû', 6, Hno: 671; Nesâî, Taharet, 18-20; îbn Mâce, Taharet, 17, Hno: 318; Taberânî, el-Mu'cemü'l-kebîr, IV/141 Bu hususta Ebû Saîd el-Hudrî, Ebû Hüreyre, ve Sehl b Huneyf ve Selman'dan da (Radıyaiiahu anhüm) şâhid hadisler nakledilir Bk Ebû Dâvûd, Taharet, 11, Hno: 7-8; îbn Mâce, Taharet, 17, Hno: 320-321; Dârimi, Vudû', 6, Hno: 670; Tirmizî bunlara ek olarak Ebû Ümâme'yi de (Radıyallahü anh) zikreder Ve bu konudaki en sahih rivayetin Ebû Eyyûb (Hâlid b Zeyd) el-Ensârî'nin hadisi olduğunu belirtir Bk Tirmizî, Taharet, 6, Hno: 8[59] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/180[60] Sened: Sahih: Müsned, 11/247, Hno: 7362 Benzer rivayet için bk 11/250, Hno: 7403 Mâlik, Kıble, 1-2; Buhârî, Vudû', 11; Salât, 26, 29; Müslim, Taharet, 59-60; Ebû Dâvûd, Taharet, 4, Hno: 8; Sefer, 15, Hno: 1241; Tirmizî, Taharet, 6, Hno: 8; Nesâî, Taharet, 35; İbn Mâce, Taharet, 16, Hno: 313; Dûrimî, Vudû', 14, Hno: 680Ayrıca 135/443hadise bk[61] Istitâbe, istİncâ manasındadır Bk Râzî, Muhtâru's-Sıhâh, 402[62] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/180-181[63] sened:Sahih: Müsned, Y/431, Hno: 23593; Diğer rivayet için bk V/438, Hno: 23603; Benzer riva-yet için bk V/437, Hno: 23595 (bu rivayette sahâbî müphem); V/437-43S, Hno: 23598-23599; V/439, Hno: 23609; Müslim, Taharet, 57; Ebû Dâvûd, Taharet, 4, Hno: 7; Tirmizî, Taharet, 12, Hno: 16 (hasen-sahih); Nesâî, Taharet, 36, Hno: 41, 49; İbn Mâce, Taharet, 16, Hno: 316; İbn Huzeyme, 1/41, Hno: 74;Müsned'de geçtiği halde Bennâ'nm burada yer vermediği Sehl b Huneyften (Radıyallahü anh) nakledilen benzer bir rivayet de şudur:Müsned, m/101, Hno: 11922 Ayrıca 131/439hadise bk[64] San'ânî, Sübütü's-selâm, 1/135-137İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/181-182[65] sened:Sahih: Mü'sned, III/360, Hno: 14808; Ebû Dâvûd, Taharet, 11, Hno: 10; Tirmizî, Taharet, 7, Hno: 9 (hasen-garib Tirmizî, hocası Buhârî'nin bu hadisi sahih saydığını nakleder); İbn Mâce, Taharet, 18, Hno: 325; Dârekutnî, 1/58-59; Hâkim, 1/257, Hno: 552 (Hâkim, hadisin Müslim'in şartına göre sahih olduğunu söyler Zehebî de bunu onaylamıştır); Beyhakî, 1/92 Bennâ, hadisin Bezzâr, îbn Hıbbân ve İbn Huzeyme tarafından nakledildiğini, İbn Huzeyme'nİn hadisi sahih saydığını söyler BkBülûğu'l-emânî, 1/274[66] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/182[67] sened:Sahih: Müsned, 11/12, Hno: 4606; (ikinci rivayet): 11/41, Hno: 4991; Benzer rivayet için bk 11/13, Hno: 4617; Buharı, Vudû', 12, 14, Humus, 4; Müslim, Taharet, 61-62; Ebû Dâvûd, Taharet, 5; Tirmizî, Taharet, 7, Hno: 11 (hasen-sahih); Nesâî, Taharet, 21; îbn Mâce, Taharet 18, Hno: 322-323; Dârimi, Vudû', 8, Hno: 673[68] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/182-183[69] Sened: Hasen: Müsned, 11/99, Hno: 5747 Taberânî, el-Mu'cemü'l-evsat, VI/75, Hno: 5838; Tarsûsî, Müsnedü Abdillah b Ömer, 39, Hno: 64;Hadis, Yemâme kadısı Ebû Yahya Eyyûb b Utbe el-Yemâmî sebebiyle zayıftır Zehebî bu râvî hakkında şu bilgileri verir: Buhârî: "Kendisinden hadis alanlar Ieyyin olarak telakki ederler"; Ebû Hatim: "Yahya b Ebî Kesîr'den yazdığı hadisler sahihtir Fakat o hafı-zasından hadis nakleder ve hata yapardı" dediler BkKâşif, Trc no: 521; İbn Hacer ise zayıf olduğunu ifâde eder Bk Takrîb, Trc no: 619 Eyyûb b Utbe el-Yemâmî'nin (v160/777) rivayetlerinden birini Tirmizî ve İbn Mâce, on yedisini de Ahmed b Hanbel nakleder Bennâ, Fellas'ın "Önceleri sadûk idi, ancak daha sonra hafızası kötüleşti"; İbn Adiy'in "zayıf olmak-la birlikte hadisleri yazılır" dediklerini nakleder YikBülûğu'1-emânî, 1/274-275 Tirmizî riva-yetine işaret ettikten sonra hakkında bazı ilim adamlarının tenkidde bulunduklarını ifade eder Bk Sünen, Taharet, 62, Hno: 85; Bûsirî ise İbn Mâce'nin rivayetini değerlendirirken bu râvinin zayıf olduğunu söyler Bk Sünen, Ticârât, 23, Hno: 2195: Ahmed b Hanbel, îbn Ebî Ke-sîr'den rivayetlerinin muzdarip olduğunu, bunun dışındaki rivayetlerinde âlimlerin sika saydıklarını belirtir Müsned'deki bir rivayetinde ise bu râvi hakkındaki değerlendirmeleri şöyledir:"Rivayetlerin hepsi sahihtir Bana göre en iyi rivayet de Eyyûb'un naklidir" BkMüsned, IV/143Hadisin mütâbii vardır:TZkDârekutnî, 1/60 (îsâ b Ebû îsâ el-Hannât zayıftır);Müsned'de îbn Ömer'den (Radıyallaha anhümâ) nakledilen benzer bir hadis de şöyledir:Müsned, n/99, Hno: 5741; 11/97, Hno: 5715Şu rivayetlere göre yöneldiği kıblenin Beytü'l-Makdis olduğu anlaşılmaktadır:MöMerf, ü/41, Hno: 4991 (birinci rivayet); Mâlik, Kıble, 2; Şafiî, Müsned, 183; rz, Vudû' 12 (ikinci rivayet), 14; Müslim, Taharet, 61; Ebû Dâvûd, Taharet, 5, Hno: 12; Nesâî, Taharet, 22, Hno: 23; İbn Mâce, Taharet, 18, Hno: 322; Dârimî, Vudû', 8, Hno: 673; Dârekutnî, 1/61; Tahâvî, Şerhu meâni'l-âsâr, IV/233Peygamber efendimizin bulunduğu evin ise Hafsa annemize ait olduğunu gösteren ri-vayet için bk Taberânî, el-Mu'cemü'l-kebîr, Xll/349, Hno: 13312[70] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/183-184[71] Sened: Hasen: Müsned, V/300, Hno: 22459 Tirmizî, Taharet, 7, Hno: 10 (Tirmizî Câbir'den (Radıyallahii anh) naklettiği bir önceki 9hadisinde bu hususta Ebû Katâde, Âişe ve Ammar b Yâsir'den (Radıyallahü anhüm) nakillerin bulunduğunu, Câbir'in (Radıyallahü anh) hadisinin hasen-garib ve Ebû Katâde (Radıyallahü anh) hadisinden daha kuvvetli olduğunu ifade eder); Hadisin senedinde İbn Lehîa bulunmaktadır Bu râvî ile ilgili geniş bilgi için bk 22/64 hadi s Ayrıca Ebu'z-Zübeyr Muhammed b Müslim sika-müdellistir An'ane yaptığı için hadisi za-yıftır Ancak hadis şâhid ve mütâbileriyle kuvvetlenir[72] İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/184[73] Sened: Hasen: Müsned, VI/183, Hno: 25376 (Bennâ burada senedi müphem olan rivayeti tercih etmiştir Hangi sebeple tercih ettiğini de tesbit etmiş değiliz Halbuki muttasıl senedle nakle-dilen rivayetler de bulunmaktadır Bu senedde ismi zikredilen Hâlid, Hâlid el-Hazzâ'dır Müphem râvinin ismi de Hâiid b Ebi's-Salt'dır Diğer rivayetlerin senedlerinde bu durum açıkça görülmektedir); (İkinci rivayet): VI/137, Hno: 24944(Senedi: Benzer rivayetler:Müsned, VT/239, Hno: 25905;Müsned, VI/227, Hno: 25775 (Buradaki sened munkatıdır Çünkü Ömer b Abdülaziz HzÂişe'den (Radıyallahü anhâ) hadis almamıştır Diğer senedlerde görüldüğü gibi aralarında Irak b Mâlik vardır);Müsned, VI/219, Hno: 25713; /ön Mâce, Taharet, 18, Hno: 324 (Ricali sikadır); Beyhakî, 1/207San'ânî, hadisin isnadının hasen olduğunu söyler ve Zehebî'nin Mîzân'mdan (bkII/414, Trc no: 2435) Hâlid b Ebî's-Salt'm biyografisinde "bu hadis münkerdir" denildi-ğini nakleder EkSiibülü's-selâm, 1/162 Hâlid b Ebî's-Salt'm rivayetlerinden birini İbn Mâce, beşini Ahmed b Hanbel nakleder Bu rivayetlerin hepsi de aynı hadistir Zehebî sika olduğunu söyler BkKâşif, Terno: 1329 (Burhânüddîn Ebu'l-VefâT Kaşifin Hâşiye'sinde, Zehebî'nin Mîzân'mda şu sözlerini nakleder: "Ben zayıflığını ortaya koyan birini bilmiyorum Ayrıca Buhâri'nin et-Târîhu'l-kebîr'inde "fîhi nazar/tartışılır" der, ancak Dwa/û'sında böyle bir ibare yok Abdülhak Vustâ'da "zayıf hükmü verir) ve der ki"Buhârî'nin sözünü ne et-Târihu'l-kebîr'inde ne Sağir'de ne de bu iki esere yazılan Tehzîb-de bulamadım Ne Ufcaylî'nin ûwq/a'sında ne de İbn Adiy'in Kâmil'İnde biyografisi bile yok Ki her iki eser de Buhârî'nin cerh ve ta'dildeki sözlerini naklederler Abdülhak'm onu zayıf zayması Zahirî İbn Hazm'a uymaktan başka bir şey değildir {BkMuhallâ, 1/196) Bu konuda îbn Hacer'in Tehzîbü't-Tehzîb'ine (bkIÜ/84, Trc no: 183 ve Bâğandfnin "Müsnedü Ömer b Abdilaziz" isimli eserine ta'likime bakabilirsiniz Ömer b Abdülaziz'in görevli olarak atadığı kimseler sikadırlar Bu da Vâsit'a atadığı biridir (bkEslem el-Vâsıtî - v292/905-, Târihu Vâsıt, s128)" BkHâşiyeîü'l-Kâşif, Trc no: 1329 Buhârî, Irak'tan riva-yetlerinin miirsel, şu rivayetin ise daha sahih olduğunu söyler:Bket-Târîhu'1-kebîr, IH/155, Trc no: 535; Mizzî, Tehzîbü'l-Kemâl, VIII/92, Trc no:21; İbn Hacer, Tehzîb, m/84, Trc no: 183; İbn Hıbbân'ın S/jfrâf'mda da yer aldığı belirtilmek-tedir BkMizzî, Tehzîbü'l-Kemâl, VUI/92, Trc no: 21; Zehebî, Mîzân, ü/414, Trc no: 2435; İbn Hacer, Tehzîb, IH/84, Trc no: 183; İbn Hacer Irak b Mâlik el-Ğifârî'nin biyografisinden İbn Ebî Hâtim'in MerâsiV'mdtr) Ahmed b Hanbel'in şunları söylediğini nakleder: "Irak, HzAişe'den duymadı, rivayeti mür-seldir O Urve'den, Urve de Âişe'den duydu (Eserinin bir başka yerinde) Kıbleye yönelme ruhsatı ile ilgili rivayette rivayet edilenlerin en iyisi, miirsel de olsa Irak'ın hadisidir Çünkü senedi hasendir" İbn Hacer, Tehzîb, VH/156, Trc no: 340Bennâ, Nevevî'nin Mecnıû'da hasen hükmünü verdiğini nakleder BkBülûğu'l-emânî, V276[74] Bk San'ânî, Sübülü's-selâm, î/162İmam Ahmed b Hanbel, El-Müsned, el-Fethu’r-Rabbani Tertibi, Ensar Yayıncılık: 2/184-186


    Paylaş
    Tuvalet Adabı (Tehalli) Mumine Forum

  2. 2
    Reklam




    Bir Müslümanın insan olmanın ve Allahu tealanın ruhunu taşımasının hakkını vererek davranışlarına dikkat ettiği zaman alışkanlık halinde gelir ve olması gerekeni yapmış sayılır.



tuvalet adabı kuralları,  güzel tuvalet adabı,  çocuklar için tuvalet adabı,  tuvalet adabı ile ilgili kurallar