Çin Seddi


Çin’in Savaşan Beylikler döneminde (M.Ö.403 M.Ö.221), Çin Seddinin temeli 20den fazla ayrı ayrı krallık tarafından atılmıştı. Chu, Qi, Yan, Wei, Han, Zhao, Qin Krallıkları birbirinden korumak için sınırlarında ilk setler inşa ettiler. Qin,Zhao,Yan kralıkları ise XiongNu, DongHu, LinHu, LouFaın saldırılarını durdurmak ve ülkenin kuzey sınırlarını koruma amacıyla da inşa ettiler. Çin’in ilk İmparatoru Qin Shi Huanga, burayı boydan boya aşılmaz bir savunma duvarıyla kapatmaya karar verdi.



Bu devasa inşaata girişmekteki amacı konusunda tarihçiler farklı görüşler sürmüşlerdir. Bunlardan bazıları:



Ülkenin sınırlarını Türklere ve Hunlara karşı savunmak.



Uzun savaşlar sonunda yıktığı beyliklerin esir düşen yöneticilerini sürgün ve ağır işe sürerek cezalandırmak.



Ülkeden kaçısları önlemek.



Ülkenin tek yönetim altında birleştiğini içeriye ve dışarıya göstermek.









Qin Shi Huang M.Ö.221 yılında daha önceki krallıkların yaptırdığı duvarları birleştirerek uzattı. M.Ö.3. yüzyıldan M.S.17. yüzyıla kadar Çinliler Seddi uzatmaya devam etmişlerdir. Seddi onaran ve savunma amaçlı kullanan son hanedan Ming Hanedanı (1368–1644) olmuştur.



Seddin kalınlık ve yüksekliği yer yer değişir. Sanılanın aksine Çin seddinin tamamı tuğlalardan oluşmaz. Bazı yerleri çok zayıf, kuvvetsiz maddelerden yapılmıştır ve bu duvarlar çok kısadır.







Bu zayıf duvarların amacı devleti saldırılardan korumak değil kaçak düşmanı yavaşlatmaktır. Genellikle duvarın yüksekliği 4–6 metre, taban kalınlığı 7 metre ve üst kalınlığı ise 6 metre civarındadır. Kalın olan yerlerin üzerinde atlar ve arabalar gidebilmektedir. Kalın duvarlar boyunca siperlik ve okçu delikleri vardır. 200 metrede bir gözetleme kulesi veya kale ve 9 kilometrede bir fener kulesi bulunur. Duvar üzerinde yer yer saray ve tapınaklara da rastlanır. Bazı yerlerde setler, kademeli savunmaya imkân verecek şekilde birkaç sıra halinde yapılmıştır.

Çin Seddi uzaydan bakıldığında ince, uzun bir dere gibi görülebilen, insan eliyle yapılmış tek eserdir. Çin’in kuzeybatısı boyunca uzanan dünyanın en uzun savunma duvardır. Kalıntıları Po Hay körfezinde deniz kıyısında başlar.



Pekin’in kuzeyinden geçerek batıya yönelir ve Huang-Ho nehrini ikiye bölerek güneybatıya uzanır.Gobi Çölü’nün güneyinden batıya yönelerek devam eder.






Çin Şeddi,Po hay körfezinde deniz kıyısından başlar, Pekin’in kuzeyinden geçerek batıya yönelir, Huang-ho ırmağının en yukarı dirseğine ulaşır, ırmağı ikiye bölerek güneybatıya yönelir, Lan Cu’ya kadar Huang-ho’yu izler; Gobi çölünün güney kıyısından batıya doğru, başlangıcına paralel olarak uzanır (2500–3000 km).

İlk set, M.Ö.7. yüzyılda Chu Krallığı tarafından, günümüzdeki Henan eyaletinde yapılmış olup fazla uzun değildir. M.Ö.3. yüzyılda Hun, Tunguz ve Moğolların saldırılarını durdurmak ve ülkenin kuzey sınırlarını korumak için İmparator Qin Shin Huang (Çe-Huang-Ti), burayı boydan boya aşılmaz bir savunma duvarıyla kapatmaya karar verdi. M.Ö.221 yılında daha önceki krallıkların yaptırdığı duvarları birleştirerek uzattı.

M. Ö. 221–210 yılları arasında, Çin İmparatoru Si-Huangti tarafından yaptırılan Sed,

Sarı Denizin kuzeyindeki Liaotung Körfezi kıyılarından başlar, dağları ve boyun noktalarını takip ederek Kansu eyaletine kadar devam eder. 5000 km uzunluğunda ve 5–10 m yüksekliğinde, 5–8 m genişliğinde, kalın ve yüksek duvarlardan ibaret olan bu surların üstünde her 200 adımda bir 12 m yüksekliğinde kuleler bulunur. Ayrıca başlıca karayollarına tesadüf eden geçit yerlerinde de 40 kadar abidevi kapısı vardır. Çinliler Türk ve Moğolların istilasından korktuğu için bu Seddi yapmışlardır. Bu seddin yapılmasına rağmen Türk ve Moğolların akınlarıyla Çin ülkesi istila edilmiştir ve Çinliler yapılan saldırıları engelleyememişlerdir. M.Ö. 211 senesinde Hun Türkleri tarafından aşılan Çin Seddi, ikinci defa 1644’teki Mançu istilasında da aşılmıştır. Çin mimarlığının en eski ve büyük eseridir. On beş ve on altıncı asırlarda önemli tamir gören Çin Seddi günümüzde turistlerin çok ilgisini çekmektedir.

Seddin yıkılmış olan kısımlarıyla birlikte uzunluğu 10.000 kilometreyi bulur. Bugün ayakta duran kısım Ming Hanedanı devrinden kalan 3.000 kilometrelik settir. Ancak asıl inşaat, M.Ö.221 ile M.S.608 yılları arasında yapılmıştır.



Seddin kalınlık ve yüksekliği yer yer değişir. Genellikle duvarın yüksekliği 7–10 metre, taban kalınlığı 7 metre ve üst kalınlığı ise 6 metre civarındadır. Üzerinde atlar ve arabalar gidebilmektedir. Duvar boyunca siperlik ve okçu delikleri vardır. 200 metrede bir gözetleme kulesi veya kale ve 9 kilometrede bir fener kulesi bulunur. Duvar üzerinde yer yer saray ve tapınaklara da rastlanır. Bazı yerlerde setler, kademeli savunmaya imkân verecek şekilde bir kaç sıra halinde yapılmıştır.

Çin Seddi, dünya üzerinde en uzun sürede yapılan ve en çok insan çalıştırılan yapıdır. M.S.555′te Beijing ile Datong arasındaki 500 km.lik duvarın yapımında 1.800.000 kişi çalıştırılmıştır. Badaling dağının üzerinden geçen Seddin sadece 200 metrelik kısmını yapmak için bile binlerce kişi çalıştırılmış ve bu kişilerin isimleri bir taşa yazılmıştır.

Çince Çang-Çeng (Uzun duvar), Asya’nın en eski ve en büyük anıtsal yapılarından biri. M.Ö. III. yy.da Çin imparatoru Çe-Huang-ti tarafından, Çin’i bozkır kabilelerinin akınlarından korumak için yaptırıldı. Birbirini izleyen Çin sülaleleri tarafından sürekli olarak onarıldı ve sağlamlaştırıldı. Bugünkü kalıntıları Ming hanedanı devrinden (XV.-XIV. yy.) kalmadır.

Bu tarihi yapı,7 Temmuz 2007 tarihinde, Dünyanın Yeni Yedi Harikası’ndan biri olarak seçilmiştir.


Paylaş
Çin Seddi Mumine Forum