İslam Dini ve İman Bölümü ve Allaha İman Forumundan Allah´ın Mekândan Münezzeh Olduğuna Dair Nakli Deliller Hakkında Kısa Bilgi
  1. 1

    Reklam

    Allah´ın Mekândan Münezzeh Olduğuna Dair Nakli Deliller

    Reklam




    Bu husustaki naklî delillere gelince, bunlar da pek çoktur:

    1) Allah Teâlâ, "De ki: "O Allah´tır, bir tektir" {İhlas, 1) buyurmuş ve kendisini tek oluş ile tavsif etmiştir "Ehad", Allah´ın bir tek oluşunu en iteri derecede ifade eden bir kelimedir Kendisi ite arş dolan ve arş´tan fazla olan bir varlık, arş´ın parçalarının üstünde, gerçekten birçok parçadan meydana gelmiş "mürekkeb" bir varlık olur Böyle oluş da, o varlığın "bir tek" olmasına terstir Bu İlzam" karşısında, Kerramiye fukahâsına mensup bazı kimselerin şöyle dediklerini gördüm: "Allah Teâlâ tek bir zattır Tek olmakla birlikte, aynı anda her yerde bulunur Aynı anda her yerde bulunduğu İçin, arş da O´nunla dolmuştur" Ben derim ki: "Bu söz mekan ve ciheti (doldurup) meşgul eden bir zatın (varlığın), aynı anda pek çok me-kanlarda bulunması caizdir" neticesine varır Halbuki akıllı kimseler, bunun yanlış ol-duğunu bilmenin, zarurî (kesin) olarak bilinen şeylerin en açıklarından bîri olduğu hususunda ittifak etmişlerdir

    Hem sonra siz, ey Kerramiye, bunun böyle olabileceğini söylüyorsanız, Arş´tan yerin dibine kadar bütün âlemin tek bir cevher ve tek bir varlıktan ibaret olabileceğini, ancak ne var ki bölünemeyen bu cüzün, bütün mekanlarda bulun-duğunu ve bundan dolayı da birden fazla sanıldığını niçin söylemiyorsunuz Böyle birşeyi söyleyebilen kimsenin ise, en kabul edilmez birşey söylemiş olacağı malum-dur

    Eğer onlar, "Biz, burada bu zatlar arasında farklılığın bulunduğunu, ancak on-ların bir kısmının bakî olmasının yanısıra, bir kısmının fânî olması sebebiyle anladık İşte bu, farklılığı gerektirir

    Hem sonra biz onların hazasının hareketli olduğunu, bazısının da hareketsiz olduğunu görüyoruz Hareketli olan ise, hareketsiz durandan farklıdır Binaenaleyh, bunlar arasında bir farklılığın olduğuna hükmetmek gerekir Böylesi şeyler Allah´ın zatı hakkında söz konusu değildir Binaenaleyh bunlar arasındaki fark açıktır" der-lerse, biz deriz ki: "Senin, "Bazıları fânî (yok) olurken, bazıları bakî oluyor Bu da, bunlar arasında bir farklılık olduğunu gösterir" şeklindeki iddiana karşılık, cüzlerden bazılarının fanî (yok) olduğunu kabul etmiyoruz ve aksine diyoruz ki: "Alemin bütün cüzlerinin, sadece tek bir cüz olup o aynı cüz´ün şuraya buraya yerleştiği niçin söylenemesin?"

    Keza bu cüz beyaz, siyah ve diğer bütün renkler ve tatlarla mevsuf olarak bu-lunur Yok (fani) olan, sadece onun muyayyen bir yerde bulunmasıdır Onun bizzat ve tamamen yok olduğunun söylenmesine gelince, bu kabul edilemez

    Senin, "Biz bazı cisimlerin hareketli, bazısının hareketsiz olduğunu görüyoruz Bu durum ise, bir farklılık olduğunu gösterir Çünkü hareket ve sükûn (hareketsizlik) aynı anda bulunamazlar" şeklindeki sözüne karşılık da deriz ki: "Biz, tek bir cis-min aynı anda iki yerde bulunamayacağına inandığımız için hareket ve sükûnun bir arada bulunamayacağı neticesine varıp, hareketsiz duranın burada bulunduğunu, hareket edenin de burada olmadığını gördüğümüzde, hareket edenin burada du-randan başka birşey olduğuna hükmederiz Fakat bir varlığın aynı anda iki yerde bulunmasının farzedilmesi halinde o tek varlığın aynı anda hem hareket halinde hem de hareketsiz olması imkânsız değildir Çünkü bu konuda söylenebilecek son söz şudur: (O), hareketsiz duruşu sebebi ile burada, hareketi sebebi ile de bir başka yerde bulunmuştur Ancak biz, tek bir varlığın aynı anda iki ayrı yerde bulu-nabileceğini kabul ettiğimizde, hareketsiz duran varlığın, hareket eden varlığın ken-disi olması uzak bir ihtimal olmaz Binaenaleyh Allah Teâlâ´nın zatı itibarı ile, bölünmeyi kabul etmeyen tek bir varlık olduğunun, bununla birlikte arş´ın O´nunla dolduğunun söylenebilmesi halinde, "Arş, bir cevher-i ferd, bölünmeyen bir cüzdür Bununla birlikte bütün mekanlarda bulunur ve bütün arş o tek cevher-i ferdden me-ydana gelmiştir" denilebilirdi Bunun böyle olduğunu kabul etmenin ise, cehalet kapılarını açma neticesine götüreceği malumdur




    Paylaş
    Allah´ın Mekândan Münezzeh Olduğuna Dair Nakli Deliller Mumine Forum

  2. 2
    Reklam






    2) Allah Teâlâ, "O gün Rabb´min arş´ını ( o meleklerin) üstünde bulunan se-kiz melek yüklenir" (Hakka, 17) buyurmuştur Âlemin ilâhı arş´ın üzerinde olsaydı, arş´ı taşıyan melekler, ilâhı da taşımış olurlardı Bu sebeple ilâhın, bir yönden taşıyan, bir yönden taşınan; bir yönden korunan, bir yönden koruyan olması gere-kir Böyle birşeyi ise, hiçbir akıllı söyleyemez

    3) Allah Teâlâ, "Allah ganî (muhtaç olmayan)dır" (Muhammed, 38) buyur-muştur Cenâb-ı Hak, kendisinin kayıtsız şartsız herşeyden müstağni olduğunu bil-dirmiştir Bu ise, O´nun mekandan ve cihetten de müstağnî olmasını gerektirir

    4) Firavun, Hz Musa (as)´dan kendi ilâhının mahiyetini anlatmasını istey-ince, Hz Musa (as), üç anlatışının her seferinde de, Allah´ın yaratıcılık sıfatından başka birşey söylememiştir Çünkü Firavun, "Âlemlerin Rabbi (dediğin) nedir?" (Şu´arâ, 23) deyince, Hz Musa, birinci seferde, "O, göklerin, yerin ve bunlar arasında bulunan şeylerin Rabbidir Eğer hakikati yakinen bilmeye ehil kimseler-denseniz" {Şu´arâ, 24) dedi İkinci seferde, "O, sizin de evvelki atalarınızın da Rab-bidir" (Şu´arâ, 26); üçüncü seferde, "(O), doğu ite batının ve ikisi arasında bulunan herşeyin Rabbidir, eğer aklınızı kullanırsanız" {Şu´arâ, 28) demiştir Bütün bahse-dilen bu hususlar, Allah´ın yaratıcılık sıfatına işarettir Ama, Allah´ın laneti üzerine olasıca Firavun ise, "Ey Hâmân, benim için yüksek bir kule yap Olur ki ben o göklerin yollanna ulaşırım da Musa´nın tanrısına yükselip çıkarım" dedi" (Mü´min, 36-37) ve Allah´ı gökte aradı Bundan dolayı biz, Allah´ı yaratıcılık ile ve bir mekan-bir cihette bulunmamakla tavsif etmenin, Hz Musa´nın ve diğer peygamberlerin de dini (yolu) olduğunu; Cenâb-ı Hakk´ın gökte olduğunu söylemenin ise, Fir´avn ile onun bütün kâfir kardeşlerinin (yolu) olduğunu anlamış olduk

    5) Allah Teâlâ, (tefsir ettiğimiz) bu âyette, "Şüphesiz ki Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde yaratan, sonra arş üzerinde hükümran olan Allah´tır" (A´râf, 54) buyurmuştur Bu âyetteki sümme (sonra) kelimesi, "terâhî´" (birşeyin daha sonra oluşunu) ifade eder Ki bu da Allah Teâlâ´nın, ancak gökleri ve yeri yarattıktan son-ra, arş üzerine "istiva" ettiğine delalet eder Binaenaleyh eğer bu âyette geçen "istîva"dan murad, birşeyin üzerinde "istikrar bulma" ise, o zaman, "O arş üzerinde karar kılmamış, istikrar bulmamıştı Henüz kararsız İdi, yalpalıyordu ve dengesini bulamamıştı da, daha sonra arş üzerinde istîva etti (dimdik durdu)" denilmesi gere-kir Bu ise, Cenâb-t Allah hakkında diğer cisimler gibi, bazan hareketli ve yalpalı, bazan da sükûn ve istikrarlı olduğunu söylemeyi gerektirir ki, Hiçbir akilli böyle birşey söylemez

    6) Allah Teâlâ, Hz İbrahim (as)´in, yıldızların, ayın ve güneşin Hanlığını, on-ların batıp kaybolmaları sebebi ile tenkid ettiğini nakletmiştir Demek ki âlemin ilâhı bir cisim olsaydı, o zaman devamlı batıp kaybolan ve yalpalama ile dengesizlikten, dimdik doğrulup sükûn ve istikrar haline geçmiş oian bir varlık olmuş olurdu Binae-naleyh, Hz İbrahim (as)´in güneş, yıldız ve ayın tanrılığına yönelttiği tenkit, bu durumda âlemin ilâhı hakkında da geçerli olur Böyle olunca daha nasıl, O´nun uluhi-yyetini itiraf etmek mümkün olur?




  3. 3
    7) Allah Teâlâ, "Sonra (O), arş üzerine istiva etti" buyruğundan önce ve sonra, birşeyler zikretmiştir Bundan önce bahsettiği husus, kendisinin "Şüphesiz ki Rabbiniz, gökleri ve yeri altı günde yarattı" cümlesidir Biz ise, göklerin ve ye-rin yaratılmasının pek çok yönden yaratıcının varlığına, O´nun kudret ve hikmetine delalet ettiğini beyan etmiştik O´nun bunun peşisıra bahsettiği hususlar ise şun-lardır:

    a)"Kendisini durmayıp kovalayan gündüze, geceyi o bürüyüp örter" Bu husus, Allah´ın varlığına, kudretine ve hikmetine delalet eden delillerden biridir

    b) "Güneşi, ayı, yıldızlan, hepsi emrine ram olarak (yaratan O´dur)* Bu husus da, Allah´ın varlığına, kudretine ve ilmine delalet eden delillerdendir

    c) ´Haberiniz olsun ki yaratmak da emretmek de O´na mahsustur" Bu beyan da O´nun kudret ve hikmetinin mükemmelliğine bir işarettir Bunun böyle ol-duğu sabit olunca biz deriz ki: Ayetin başı, Allah Teâlâ´nın varlığına, kudretine ve il-mine delalet eden hususlara bir işarettir, sonu da aynı hususlara delalet eder Du-rum böyte olunca, âyetteki, "Sonra (O), arş üzerine istiva etti" buyruğunun da, aynı şekilde Allah´ın kudret ve ilminin mükemmel oluşuna bir delil olması gerekir Çünkü şayet bu tabir bu manaya delalet etmeyip bundan muradı, "Allah´ın arş üzeri-ne karar kılması" olsaydı, bu tabir kendinden önceki ve sonraki ifadeler arasına gir-miş, onlarla hiç ilgisi olmayan bir söz olmuş olurdu Zira Allah´ın arş üzerine karar kılmış olmasını, O´nun kudret ve hikmetinin mükemmelliğine bir delil kılmak mümkün değildir Hem bu, bir övgü ve bir medih sıfatı da değildir Zira Allah Teâlâ, bütün karasinek ve sivrisinekleri, arşa ve arş´ın üzerindeki şeylere oturtmaya kadirdir Böylece Cenâb-ı Hakk´ın, arş üzerine oturmuş olmasının, ne O´nun zat ve sıfatlarını isbat eden delillerden, ne de medh ve övgü sıfatlarından olmadığı sabit olmuş Olur Şu halde Cenâb-ı Hakk´ın, "Sonra (O), arş üzerine istiva etti" buy-ruğundan murad, O´nun arş üzerine oturmuş olması olsaydı, o zaman bu ifade, kendisinden önceki ve sonraki ifadeierle münasebetsiz bir söz olmuş olurdu ki, bu da son derece bozukluk ve tutarsızlığı gerektirirdi Böylece, maksadın bu olmayıp aksine bununla kastedilenin, O´nun mülk ve melekûtunu yönetmesindeki kudretinin mükemmelliği olduğu kesinleşir İşte böylece bu kelime, hem kendinden önceki hem de sonraki ifadelerle münasebet arzetmiş olur ki, işte elde edilmek istenen netice budur

    8) Semâ: "Gök, semâ" yükselen, yukarı çıkan ve yüce olan her şeye verilen bir isimdir Bunun delili ise, Cenâb-ı Hakk´ın buluta da, "semâ" adını vermiş olmasıdır Çünkü Cenâb-ı Hak, "Sizden şeytanın murdarlığım gidermek için de gökten üstünüze bir su indiriyordu" (Enfai, 11) buyurmuştur Durum böyle olunca, yüksekliği, irtifâsı ve yücelme durumu olan her şey "semâ" olmuş olur Şu halde eğer âlemin ilâhı arş´ın üzerinde olmuş olsaydı, o zaman Cenâb-ı Hakk´ın zatı, arş´da oturanlar için bir "semâ" olmuş olurdu İmdi Allah Teâlâ arş´ın üzerinde olmuş olsaydı, O´nun bir "sema" olacağı, böyie vasfedileceği sabit olurdu Halbu ki O, kendisinin pek çok âyette bütün "semâların ve göklerin yaratıcısı olduğunu bildir-miştir ki, bu âyetlerden birisi de, tefsirini yapmakta olduğumuz, "Şüphesiz ki Rab-biniz, gökleri ue yeri altı günde yaratandır" buyruğudur Binaenaleyh, şayet arş´ın üstü, arşta oturanlar için bir "sema" olsaydı, o zaman Cenâb-ı Hak kendi kendinin yaratıcısı olmuş olurdu ki, bu da imkânsızdır

    Bunun böyfe olduğu sabit olunca, Cenâb-t Hakk´ın "Gökleri oe yeri yara-tandır" buyruğu, O´nun, "Sonra (O), arş üzerine istiva etti" ifadesinin, tevil edilmesi gereken, müteşabih ifadelerden biri olduğuna delalet eden muhkem bir âyettir İşte bu, çok hoş bir nüktedir İnceliktir Bunun bir benzeri de, Cenâb-ı Hakk´ın, En´âm suresinin başında "O, göklerde (ibadete müstehak olan) Al-lah´tır" (En´âm, 3) buyurup, biraz sonra da, "De ki: "Göklerde ve yerde olan her şey kimin?" De ki: "Allah´ındır" (En´âm, 12) buyurmasıdır Bu son tabir, göklerde bulunan her şeyin, Allah´ın mülkü olduğuna delalet eder Binaenaleyh, şayet Allah göklerde olsaydı, o zaman O´nun, kendisinin maliki ve melîki olması gerekirdi ki, bu muhaldir İşte burada da böyledir Öyleyse, bu aklî ve naklî delillerin tamamiyie, Hak Teâlâ´nın "Sonra (O), arş üzerine istiva etti" buyruğunu "oturma", "karar kılma" ve "bir mekan ve ciheti işgal etme" manasına hamletmenin mümkün olmadığı sabit ol-muş olur İşte bu noktada, bu hususta ehil olan ulemâ için iki yol bulunmaktadır [2]




allah ın varlığının akli ve nakli delilleri